Haber-Yorum

Türk Devletleri Teşkilatı Zirvesi: Süslü Sloganlar, Gerçekte Yaşananlar

Haber:

Türk Devletleri Teşkilatı’nın (TDT) 13'üncü Devlet Başkanları Konseyi Zirvesi, Ankara’da "Türk Yüzyılı: Dilde, Fikirde, İşte Birlik" temasıyla önemli kararlara ev sahipliği yaptı. Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ın ev sahipliğinde gerçekleşen kritik buluşmada kabul edilen 163 maddelik Ankara Bildirisi ile Türk dünyası, savunma sanayisinden enerjiye, ulaştırmadan dijital entegrasyona kadar birçok stratejik alanda iş birliğini yeni bir boyuta taşıdı. (30.10.2026 – Yeni Akit Gazetesi)

Yorum:

Türk Devletleri Teşkilatı’nın bu yılki zirvesi, yine kuruluşun gerçek misyonunu perdeleyen süslü ve sloganik temaların gölgesinde, Türkiye’nin ev sahipliğinde Ankara’da yapıldı. Bu zirveyi önceki yıllarda yapılanlardan daha dikkat çekici kılan birkaç husus ön plana çıkmaktadır:

• Birincisi: Zirve öncesinde Aliyev rejimi ile AK Parti hükümeti arasında, Azerbaycan’da yürürlüğe giren başörtüsü yasağı nedeniyle yaşanan siyasi kriz.

• İkincisi: Zirvenin, Türkiye Cumhuriyeti’nin kuruluş yıl dönümü olan 29 Ekim’e denk getirilerek Müslüman halklara inançlarıyla doku uyuşmazlığı yaşayan laik ulus-devlet yapısının sözde birleştirici ve yegâne ideal modelmiş gibi bir bayram havasında pazarlanması.

• Üçüncüsü ise: Zirvenin ABD tarafından yakından takip edilmesi; Başkan Trump’ın Cumhurbaşkanı Erdoğan’la bir telefon görüşmesi yaparak ortak vizyon mesajı üzerinden toplantıya destek vermesi.

İşte bu üç husus, Türk Devletleri Teşkilatı’nın kuruluş amacı, niteliği ve üstlendiği misyon hakkında önemli göstergeler sunmaktadır.

Önce Türkiye ile Azerbaycan arasındaki başörtüsü krizi ile başlayalım. Aliyev rejimi, 21 Eylül 2026’da alınan bir kararla okullarda başörtüsünü yasaklamış; Müslüman kız çocuklarını eğitim hakkı ile Allah’ın hükmü arasında tercihe zorlayarak büyük bir zulme imza atmıştır. Yasak, Azerbaycan halkı arasında büyük bir öfkeyle karşılanmış; Müslüman öğrenci ve aileler hicaba sahip çıkarak Aliyev’e boyun eğmemiştir. Aynı şekilde Türkiyeli Müslümanlar da Azerbaycanlı bacılarının yanında durarak yasağa karşı protestolar düzenlemiş, Aliyev’e Allah’ın azabını, başörtüsü mağduriyeti sayesinde iktidar olan Cumhurbaşkanı Erdoğan’a ise sorumluluğunu hatırlatmışlardır.

Ancak AK Parti hükümeti Müslümanların sesine kulak asmayarak —bazı yetkililer direkt, bazı yöneticiler ise dolaylı yoldan— "başka ülkelerin iç işlerine karışmamak" bahanesiyle Aliyev’e destek vermişlerdir. Sonrası malum... Türkiye’nin pasif tutumundan cesaret alarak daha da küstahlaşan Aliyev ve şürekası, Türkiye’de yasağı protesto eden Müslümanların bazıları hakkında gıyabi tutuklama kararı çıkartmış, bazılarını ise istenmeyen kişi ilan etmiştir. Bu da yetmezmiş gibi Türkiye’den bu kişiler hakkında hukuki işlem yapmasını talep etmişler; nihayetinde birçok Müslüman gözaltına alındıktan sonra serbest bırakılmıştır.

Daha sonra Azerbaycan devlet medyası, Türkiye’ye boyun eğdirdiklerini söyleyen küçümseyici yayınlar yapmıştır. Neticesinde Türkiye’de iktidar parti tabanını ve Müslüman halkları incitmek pahasına ve itibarından bunca taviz vermesine rağmen Aliyev mütekebbirliğinde ısrar ederek Ankara’daki zirveye katılmamıştır. Zira Azerbaycan, ABD ve Yahudi varlığından aldığı destekle artık "küçük kardeş" rolünden sıyrılarak sömürgeci efendileriyle birinci kanaldan ilişki kurmak istemektedir. Türkiye açısından ise geriye sadece ayıp ve utanç kalmıştır.

İşte bu durum, her ne kadar özünde bâtıl olsa da "iki devlet, tek millet" kardeşliğinin yalan olduğunu gözler önüne sermiştir. Müslüman halklar kardeş olsa da yönetimlerin farklı menfaat ajandalarına sahip olduğunu bir kez daha açığa çıkarmıştır. Yine bu durum, "Türk Yüzyılı: Dilde, Fikirde, İşte Birlik" temasının içi boş aldatıcı bir slogandan ibaret olduğunu kanıtlamıştır. Zira kültürel, siyasi, ekonomik ve askerî olarak küresel sömürgeci güçlerin yörüngesinde hareket eden söz konusu teşkilatın üye devletleri ortak bir alfabede muvaffak olamadıkları gibi kesinlikle aynı fikre sahip de değildirler. Dolayısıyla gerçek manada birlik olmaları söz konusu değildir. Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti’nin bu devletler tarafından tanınmaması, Çin işgali ve zulmü altındaki Doğu Türkistan’ın esamesinin bile okunmaması ve en önemlisi Müslüman kadınların şiarı olan başörtüsü zulmü konusunda ortak bir tepki bile verilmemesi; Cumhuriyet güzellemesini ve “İşte Birlik” sözünü yalanlayan gerçeklerden sadece bir kısmıdır.

Son olarak, zirveyle ilgili Trump’ın Cumhurbaşkanı Erdoğan’ı arayarak TDT’nin vizyon ve hedeflerini överek destek vermesine değinelim. Söz konusu tebrik mesajı, ABD’nin Suriye ve Irak özel temsilcisi, aynı zamanda Ankara büyükelçisi namıdiğer "sömürge valisi" Tom Barrack tarafından şu ifadelerle duyuruldu:

"Başkan Trump ile Cumhurbaşkanı Erdoğan arasında bugün yapılan telefon görüşmesi, Türk Devletleri Teşkilatının 13. Zirvesi öncesinde düzenlenen akşam yemeğinde bir araya gelen liderler arasında oluşan diyalog ve iş birliği ruhunun devamı niteliğindedir. Türk devletleri arasındaki ortaklık, her iki liderin de (Trump-Erdoğan) paylaştığı vizyonun merkezinde yer almaktadır."

Bu açıklama; Türk Devletleri Teşkilatı’nın Amerika’nın teşvikiyle 1992’de temelleri atılan ve 2009 yılında Nahçıvan’da kurumsallaşan bir yapının gerçek yüzünü dışa vurmaktadır. Teşkilatın asıl gayeleri; Orta Asya’daki Rus nüfuzunu kırmak, Çin’in Avrupa’ya uzanan Kuşak ve Yol Projesi’nin merkezinde bulunan Orta Koridor hattında kontrolü sağlamak ve bölgenin petrol ve doğal gaz gibi yeraltı zenginliklerini sömürmek için yumuşak bir güç olarak kullanılmaktır. Rusya’nın Ukrayna’da saplandığı bataklık bu fırsatı doğurmuş ve TDT’yi öne çıkarmıştır.

Dolayısıyla çürük ipliğe hülyalar dizmenin anlamı yoktur. Türkiye’nin yapması gereken; halkının inancından aldığı gücü Osmanlı’nın mirası ile birleştirip geliştirerek İslam ümmetinin liderliğini kazanmak adına Raşidi Hilafeti kurmada öncü olmak, böylece egemenliği Allah’ın şeriatına vererek başörtüsü ve İslam’ın bütün emirlerini özgürleştirip koruma altına almaktır. İster Türk ister Arap isterse Müslüman halkların yaşadığı diğer coğrafyalar olsun, sömürgeci kâfirlerin tahakkümüne son vermektir. Kavmiyet temelinde değil, tevhid akidesi ve İslam kardeşliği temelinde fikir, ölçü ve siyasi birliği tesis etmektir.

İşte insanları kula kulluktan kurtaracak gerçek birlik budur! Sloganı ise şudur:

Tek ümmet, tek devlet, tek çözüm hilafet!

اِنَّ هٰذِه۪ٓ اُمَّتُكُمْ اُمَّةً وَاحِدَةًۘ وَاَنَا۬ رَبُّكُمْ فَاعْبُدُونِ "Doğrusu bu sizin ümmetiniz bir tek ümmettir. Ben de sizin Rabbinizim. O hâlde bana kulluk edin." (Enbiyâ, 92)

Hizb-ut Tahrir Merkezi Medya Ofisi İçin Yazan
Muhammed Emin Yıldırım

Laik bir sistem altında oy kullanmak, gerçekten de kişinin sevap kazanacağı bir amel midir? Peki, oy kullanmak farz mıdır? Kıyamet günü hesabını vereceğimiz bir emanet midir? Son zamanlarda Müslümanları seçim sürecine katılmaya teşvik etmek amacıyla bu iddialar giderek daha ısrarlı bir şekilde dile getirilmektedir. Seçimlere katılmanın sistemi değiştireceği, “Önce Amerika” sloganını benimseyen siyasetçileri iktidara getireceği veya Müslümanların meselelerine hizmet edeceği vaat edilmektedir. O halde bu iddiaların objektif bir şekilde incelenmesi ve şer’î hükümlere ve Nebi SallAllahu Aleyhi ve Sellem’in rehberliğine göre değerlendirilmesi gerekmektedir.

Oy Kullanmak Farz Değildir:

Laik demokratik sistemin kendisine göre bile oy kullanmak farz değildir. Zira Amerikan anayasasına göre seçimlere katılmak her vatandaşın hakkıdır; dileyen bu hakkı kullanır, dileyen kullanmaz denilmektedir. Hal böyleyken bugün bazı âlimlerin çıkıp oy kullanmanın farz veya bir emanet olduğunu söylemeleri, dolayısıyla oy kullanmaktan kaçınmanın Allah Subhânehu ve Teâlâ tarafından cezalandırılacak bir günah olduğunu ileri sürmeleri, Amerikan Anayasası’nın kendisinin bile öngörmediği bir durumdur! Oy kullanmayı desteklemek için ileri sürülen sözde deliller, dikkatli bir şekilde incelendiğinde vakaya mutabık olmadıkları görülür.

Bir adayın seçilmesi, yalnızca temsil meselesi değildir. Bilakis bu, bir teşri, yani kanun koyma meselesidir. Zira laik demokraside egemenlik insanlara aittir ve bu egemenlik yasama faaliyeti aracılığıyla kullanılır. Kanunlar çoğunluğun görüşüne göre çıkarılır, değiştirilir ve yürürlükten kaldırılır.

İslam ise egemenliğin ve teşri yetkisinin yalnızca Allah Subhânehu ve Teâlâ’ya ait olduğunu kesin bir şekilde ortaya koyar. Buna göre kişinin kendi adına kanun koyacak bir insanı seçmek üzere oy kullanması, Allah Subhânehu ve Teâlâ’nın hakkına aykırıdır. Çünkü Allah Subhânehu ve Teâlâ şöyle buyurmuştur:

إِنِ الْحُكْمُ إِلاَّ لِلّهِ “Hüküm ancak Allah’a aittir.” ^{[Yusuf 40]} Kanun koyucu seçmek, muteber fıkhî ihtilaf kapsamına giren meselelerden değildir. Bilakis o kesin olarak haramdır. Çünkü kanun koyucu yalnızca Allah Subhânehu ve Teâlâ’dır. Bu meselede içtihada yer yoktur. Dolayısıyla fıkhî ihtilaf kapsamına da girmez. Bunun caiz olup olmadığını sormak, içkinin haram olup olmadığını sormak gibidir!

Sistemi Sen Değiştirmezsin, Sistem Seni Değiştirir:

Sistemi içeriden değiştirme vaadi hiçbir zaman gerçekleşmemiştir. Zira laik demokratik sistemde siyasi faaliyetlere katılmak, katılan kişiyi sistemin değerlerine ve gündemine uygun biçimde şekillendirir. Batı’da dinine bağlılığını koruyabilmiş veya siyasi faaliyetlerinin Müslümanlar üzerinde bütünüyle olumlu bir etkisi olmuş tek bir Müslüman siyasetçi dahi yoktur. Kur’an’da Karun ile Musa Aleyhisselam’ın karşılaştırılmasında büyük bir ibret vardır. Karun, Firavun’un sistemi içerisinde faaliyet göstermiş; kendisini nüfuz sahibi bir kimse ve iddia ettiği üzere halktan biri olarak takdim etmiştir. Ancak sonunda o sistemin en büyük destekçilerinden biri hâline gelmiş, sistemi ayakta tutmuş ve Firavun’la aynı akıbeti paylaşmıştır. Musa Aleyhisselam ise Firavun’un saraylarında yetişmesine rağmen sistemin dışından hareket etmiş ve kavminin kurtuluşu onun eliyle gerçekleşmiştir.

“Ehveni Şer” Uçuruma Sürükleyen Bir Yoldur:

Ehveni şer (İki kötülükten daha hafif olanını seçmek) kaidesi, açık bir helal yol mevcut olduğu hâlde haram fiillere meşruiyet kazandırmak amacıyla defalarca kötüye kullanılmıştır. Bu kaide, giderek daha büyük kötülüklere sürükleyen kaygan bir yoldur. Üstelik iddia edilen maslahatın, uygulamada çoğu zaman ümmete daha büyük zararlar verdiği ortaya çıkmıştır.

Bu durumun örnekleri oldukça tanıdıktır: Bush’a kıyasla “ehven-i şer” görülen Obama, sonlandırmak için seçildiği politikaları daha da genişletmiş ve pek çok İslam beldesine yönelik bombardımanları artırmıştır. Trump’a kıyasla “ehven-i şer” görülen Biden, Gazze’deki soykırıma koşulsuz destek vermiştir. Biden’ı “cezalandırmak” için kendisini savaş karşıtı olarak pazarlayan Trump’ın seçilmesiyle ise; Siyonist varlığa verilen destek devam etmiş ve İslam beldelerinin çeşitli bölgelerine yönelik askerî saldırılar artmıştır. Bu sicil, ehven-i şer argümanını çürütmek için tek başına yeterlidir.

Temsil Efsanesi:

Görünüşte temsil edilmek, gerçekte temsil edilmek anlamına gelmez. Nitekim seçilmiş bazı Müslüman yetkililer küfür içerikli ritüellere katılmış ve LGBT topluluğunun taleplerinin en önde gelen savunucuları arasında yer almışlardır. Tek başına Müslüman kimliği taşımak, çıkarlarımızın korunmasını sağlamaz. Bu kişilerin geçmişteki faaliyetleri ve tutumları sorgulandığında; destekçileri genellikle “dinimizi veya ahlakımızı bu siyasetçilerden almıyoruz” diyerek eleştiriden kaçmakta veya “siyaset kirli bir oyundur” diyerek mazeret üretmektedirler.

Oysa ahlakın siyasetten ayrılması, laikliğin bizzat tanımıdır. Çünkü bu kişiler sıradan siyasetçiler olarak takdim edilmemektedir. Bilakis kamuoyu önündeki kimlikleri tamamen Müslüman olmaları üzerine kuruludur. Camiler ve İslami kuruluşlar onları “bizim temsilcilerimiz” olarak pazarlamaktalar, çocuklarımıza ise örnek alınması gereken şahsiyetler olarak sunmaktadırlar. Bir yandan bu kişileri her platformda yüceltip, diğer yandan insanlardan onların ahlakını örnek almamalarını istemek tutarsızlıktır; çünkü bu yaklaşım, laikliği ve liberalizmi fiilî örneklik yoluyla öğretmek anlamına gelmektedir.

İster Müslüman ister gayrimüslim olsun, fuhşa davet eden veya fuhşu destekleyen adaylara, görüşlerini yaymaları için toplumumuz içerisinde bir platform verilmemelidir. Toplumun kendisini bu etkiden koruması bir yükümlülüktür. Bu kişilere platform sağlayan ve onların propagandasını yapan kimseler de yaptıklarının sorumluluğunu üstlenmelidir. Allah Subhânehu ve Teâlâ şöyle buyuruyor:

وَتَعَاوَنُوا۟ عَلَى الْبِرِّ وَالتَّقْوَى وَلَا تَعَاوَنُوا۟ عَلَى الْإِثْمِ وَالْعُدْوَانِ وَاتَّقُوا۟ اللَّهَ إِنَّ اللَّهَ شَدِيدُ الْعِقَابِ “Birr ve takva üzerine yardımlaşın. Günah ve düşmanlık üzerine yardımlaşmayın. Allah’tan korkun. Muhakkak ki Allah’ın azabı şiddetlidir.” [^{Maide 2]}

Âlimlere Samimi Bir Mesaj ve Çıkış Yolu:

Bazı âlimler, Müslümanların haklarını ve çıkarlarını korumak amacıyla, ister Batılı ülkelerde ister İslam beldelerinde olsun, gayri İslami hükümetlerle birlikte çalışmaya çağırmaktadırlar. Ancak bu, şüphesiz Nebi SallAllahu Aleyhi ve Sellem’in sünnetinden değildir. Şayet siyasi maslahatlar ve kısa vadeli menfaatler, amellerimizin ölçüsü olmuş olsaydı, Peygamber SallAllahu Aleyhi ve Sellem, ashabı RadıyAllahu Anhum Mekke’de en ağır işkencelere maruz kaldıkları sırada davasından vazgeçer veya uzlaşırdı.

Oysa Nebi SallAllahu Aleyhi ve Sellem, Bilal RadıyAllahu Anh, çölün kavurucu sıcağında ağır kayaların altında işkence görürken Kureyş’in ileri gelenleriyle uzlaşmayı veya onların hoşnutluğunu kazanmayı reddetmiştir. Sümeyye RadıyAllahu Anha, mızrakla öldürülünceye kadar işkence görürken dahi Kureyş’in taleplerine boyun eğmeyi kabul etmemiştir. Ammar bin Yasir RadıyAllahu Anh suya batırılarak işkenceye maruz görmüş, buna rağmen Nebi SallAllahu Aleyhi ve Sellem, Kureyş’in kâfirlerine yönelik davetini durdurmayı reddetmiştir. Kureyş, Müslümanları, Benî Haşim’i ve Benî Muttalib’i boykot ettiğinde; sahabeler RadıyAllahu Anhum ağaç yapraklarını, kabuklarını ve deri parçalarını yemek zorunda kaldıklarında; açlıktan ağlayan çocukların feryatları vadide yankılandığında dahi Nebi SallAllahu Aleyhi ve Sellem, Dârünnedve’de, yani Kureyş’in yönetim meclisinde herhangi bir makam üstlenmeyi reddetmiştir.

Şayet siyasi maslahat ve menfaat, Peygamber SallAllahu Aleyhi ve Sellem’in sünnetinden olmuş olsaydı, Kureyş ile birlikte çalışır, onların meclislerine katılır, toplantılarında bulunur ve onların yaşam tarzına meşruiyet kazandırırdı. Ancak Rasûlullah SallAllahu Aleyhi ve Sellem, sahabelere RadıyAllahu Anhum zorluklar karşısında sabretmelerini emretmiş ve onlara Allah Subhânehu ve Teâlâ katında kendilerini bekleyen mükâfatları hatırlatmıştır. Böylece sahabeler RadıyAllahu Anhum cesaret ve vakar sahibi olmuş, imanları ve sebatları daha da artmıştır.

Peygamber SallAllahu Aleyhi ve Sellem, sahabeleri RadıyAllahu Anhum İslam’a sımsıkı bağlı kalacak şekilde yetiştirmiştir. Toplumdaki hastalıkları açıkça teşhir etmiş, toplumun hayat nizamının bozukluğunu ve ilahlarının batıllığını ortaya koymuş, önderlerinin yozlaşmışlığını açığa çıkarmıştır. Bütün bunlardan daha önemlisi ise Allah Subhânehu ve Teâlâ’nın hükümlerine dayanan sosyal, ekonomik ve yönetim sistemi alternatifini bir hayat sistemi olarak sunmuştur.

Seçimlere dayalı siyasi faaliyetleri reddetmek, hiçbir şey yapmadan oturmak anlamına gelmez. Bilakis dinimizi koruyan, ümmetin şeriata bağlılığını güçlendiren ve nebevî siyaset metoduyla uyum içerisinde olan, çok daha etkili meşru yollar bulunmaktadır. Bu nedenle önceliklerimiz şunlar olmalıdır:

1- Gençlerimizin zihinlerini laikleşmeden ve küfür fikirlerinden korumak.

2- Çağımızın sahte ilahları olan demokrasi, kapitalizm ve laikliğin batıllığını ortaya koymak.

3- Amerikan İmparatorluğu’nun ve Batı’nın zulümlerini deşifre etmek.

4- İslam’ın sunduğu alternatifleri; İslam akidesini, sosyal sistemini, ekonomik sistemini ve yönetim sistemini ortaya koymak.

5- Müslümanlara yönelik Batı zulmüne karşı açıkça ses yükseltmek ve sesi duyulmayanların sesi olmak.

6- Liberal veya muhafazakâr gündemlerin peşine takılmadan, kendi beldelerimizde ve kendi platformlarımız aracılığıyla mazlumlarla dayanışma içerisinde olmak.

7- İslam’ın eksiksiz ve fiilî olarak uygulanmasının yegâne yolu olarak, İslam beldelerinde alternatif hayat nizamına, yani Nübüvvet Minhacı üzere Hilafet’e davet etmek.

İşte Peygamber SallAllahu Aleyhi ve Sellem’in bizlere gösterdiği ideolojik tutumlar bunlardır. Peygamberlerin vârisleri olan kıymetli âlimlerin takip etmeleri gereken yegâne örnek bunlardır. İnsanların da onlarla birlikte bu örneği takip etmeleri gerekmektedir.

Dolayısıyla İslam’a karşı savaşan Batılı hükümetlerde yasama veya danışmanlık görevleri üstlenmek yahut hayalî bir maslahat elde etmek amacıyla İslam beldelerindeki zalim yöneticilere yakınlaşmak, bu ümmetin emanetine ihanettir. Âlimlerin bu tür davranışları, ümmete zulmeden ve onu baskı altında tutan hükümetlerin işlediği suçlara meşruiyet kazandırmaktadır. Bu davranışlar, “peygamberlerin vârislerine” yakışan davranışlar değildir.

İktidarda kim olursa olsun; ister Bush, ister Obama, ister Biden isterse Trump fark etmez, Amerikan hükümeti, Müslümanlara ve İslam’a karşı her zaman savaş yürütmüştür. Müslümanları laikleştirmeye, onları dünyanın dört bir yanına uzanan İslam ümmetinden koparmaya ve İslam’ı laikleştirilmiş, ehlileştirilmiş bir “Amerikan İslamı”na dönüştürmeye çalışmıştır. Amerikan hükümeti bu amaç doğrultusunda milyonlarca dolar harcamış ve kendi gündemine hizmet etmeleri için görünüşte İslami kimliğe sahip birtakım şahsiyetleri görevlendirmiştir. Âlimlerin bu gerçeği görmezden gelmeleri düşünülemez. Hele ki bu gündemin bir parçası olmaları asla kabul edilemez!

Soru Cevap
Avrupa’daki Gösteriler ve Avrupa Ekonomisinin Zayıflamasının Nedenleri

Soru:

Pek çok Avrupa ülkesi, 31 Ekim Cumartesi günü yeni bir gösteri ve protesto dalgasına sahne olmuştur... “Fransa protestoların merkezinde yer alırken Almanya’nın onlarca şehrinde binlerce gencin katılımıyla gösteriler düzenlenmiştir. Portekiz’de ise binlerce kişi, kira ve konutlarla ilgili bir yasa tasarısını protesto etmek amacıyla Lizbon sokaklarına dökülmüştür... Gösterileri düzenleyenler, hayat pahalılığının artması, kamu hizmetlerinin gerilemesi ve eğitim sisteminin içinde bulunduğu koşullarla ilgili sloganlar atmışlardır. Güvenlik güçleri, göstericilere karşı göz yaşartıcı gaz ve tazyikli su kullanmıştır... Bazı bölgelerde ise Vandalizm olayları yaşanmış, mülkler ateşe verilmiş ve dükkânlar yağmalanmıştır... ^{(22.08.2024 Monte Carlo)} Bu çalkantılı protestolar pek çok soruyu da beraberinde getirmiştir: Bu devletler, kendi ülkelerinde eğitim hizmetlerini nasıl olup da gerektiği gibi sağlayamıyorlar? Avrupa ekonomisi, bu ülkelerin kendi iç ihtiyaçlarını karşılayacak harcamaları dahi yapamayacak ölçüde nasıl zayıflamıştır? Ukrayna Savaşı’nın ve Trump’ın İran’a karşı yürüttüğü savaşın Avrupa ekonomisinin zayıflamasında ve dolayısıyla bu protestoların ortaya çıkmasında bir etkisi var mıdır? Allah mükafatınızı artırsın.

Cevap:

Bu soruların cevabını netleştirmek için aşağıdaki hususlara bir göz atmamız gerekiyor:

Birincisi: Dünyanın birçok ülkesinde protestolar yaşanmaktadır. Dolayısıyla protestolar, bir bakıma insanların herhangi bir meseleye ilişkin memnuniyetsizliklerini ifade ettikleri olağan bir olgudur. Nitekim Avrupa ülkelerinde de benzer protestolar yaşanmıştır. Örneğin 2005 yılında Fransa’nın banliyölerinde meydana gelen olaylar bunlardan biridir. Daha sonraki dönemlerde de çeşitli protestolar düzenlenmiş, ancak bunlar Eylül 2026’dan bu yana yaşanan protestolarda olduğu gibi şiddet ve yağma olaylarıyla karakterize olmamıştır. Dahası bu son olaylarda olduğu gibi artık haftalık olarak protestolar düzenlenmeye başlamıştır. Nitekim 31 Ekim 2026 Cumartesi günü protestolar düzenlendiği gibi, bir önceki cumartesi olan 24 Ekim’de ve ondan önceki 17 Ekim’de de protestolar düzenlenmiştir. “Protestolar Fransa, İtalya, İspanya, Portekiz, Yunanistan ve Arnavutluk’a yayılmıştır. Ortaya çıkış nedenleri farklılık gösterse de bütün bu protestolar, hükümet politikalarına yönelik ortak bir hayal kırıklığı ve güven kaybı duygusunda birleşmektedir^{.”(26.10.2026 Skynews Arapça)} Bu protestolar Fransa içerisinde giderek genişlemiş, Belçika ve İtalya’ya sıçramış, ardından Almanya’ya da yayılmıştır... Protestolar esnasında şiddet ve yağma eylemleri yaşanmış, polisle çatışmalar çıkmış ve tutuklamalar meydana gelmiştir. Gösteriler dalgalar hâlinde yayılmaya devam etmiş; doğuda Müslüman bir ülke olan Arnavutluk’un bulunduğu Balkanlar’a, batıda ise İspanya ve Portekiz’e kadar ulaşmıştır. Fransa, bu protestoların merkez üssü olmuştur. Protestocuların talepleri de giderek genişlemiş; geçim sıkıntısının giderilmesi, fiyat ile konut kiralarındaki artışın durdurulması gibi diğer ekonomik ve siyasi taleplerde bulunmuşlardır... Trump ise bu olayların sorumlusu olarak hızla İslam’ı suçlamıştır. Trump Truth Social hesabından yaptığı paylaşımda, “Fransa’da yaşanan olayların kontrolden çıkmış kitlesel göçten başka bir şey olmadığını” söylemiştir. ABD Başkanı, yaşananların okullarla ilgili olmadığını savunarak, “Mesele, İslam’ın bir zamanlar büyük olan bir ülkeyi ele geçirmek istemesi” ifadelerini kullanmıştır. Fransa Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron ise, ülkede devam eden protestoları göçmenlere ve Müslümanlara bağlayan ABD Başkanı Donald Trump’a tepki göstermiştir. Macron, “Ülkenin göçmenler ve İslamcılar tarafından istila edildiği yönündeki söylemlerin gerçeği yansıtmadığını” söylemiştir. ^{(22.10.2026 CNN Arabia)}

İkincisi: Bu protestoların, önceki yıllarda yaşanan diğer protestolar gibi geçici olup olmadığını veya Avrupa devletlerinin karşı karşıya bulunduğu büyük bir zafiyeti açığa çıkarıp çıkarmadığını anlamak için, Avrupa ülkelerinin içinde bulunduğu koşullara ve âdeta boğazına dolanmış olan birikmiş sorunlara bakmak gerekir. Ukrayna savaşı, Trump yönetiminin Avrupa politikaları, Çin ile rekabet ve göç meseleleri gibi krizlerin genel olarak Avrupa’yı, özel olarak ise kıtanın büyük devletlerinin durumlarını nasıl etkilediğini incelemek gerekir... Her ne kadar Avrupa’nın “büyük” devletleri, İkinci Dünya Savaşı’nın sonucunda ve Amerika ile Sovyetler Birliği’nin yükselişiyle birlikte büyük güçler tahtından düşmüş olsalar da Avrupa devletleri uluslararası arenada mücadele etmeyi sürdürmüş ve Soğuk Savaş boyunca seslerini duyurmayı başarmışlardır. Sovyetler Birliği’nin çöküşünden sonra da bu durum devam etmiştir. Avrupa devletleri, Amerika’nın uluslararası sistemde tek başına hâkimiyet kurmasını bir türlü kabullenememişler, bu nedenle 1992 yılında imzaladıkları Maastricht Antlaşması ile temellerini attıkları ortak para birimi Avro’yu, Amerikan dolarına rakip olması amacıyla 1999 yılında tedavüle sokmuşlardır... Avro’nun dolar karşısında durmayı başaramadığı doğrudur. Ancak buna rağmen Avro, günümüzde de dolardan sonra en önemli ikinci uluslararası para birimi olma konumunu korumaktadır. Nitekim Uluslararası Para Fonu’nun (IMF) 2025 yılı verilerine göre dolar, merkez bankalarının döviz rezervlerinin %57’sini oluştururken Avro’nun payı %20 seviyesindedir. Bütün bunlara rağmen Avrupa, bir bütün olarak Amerika ve Çin ile rekabet eden devasa bir ekonomik güç olmayı sürdürmüştür. Başka bir ifadeyle Avrupa, dünya ekonomisinin üç büyük temel gücünden biri olmaya devam etmiştir. Bu ekonomik konum, siyasi açıdan küçük bir rakip olarak kalsa da Avrupa’nın dünya genelinde etkili bir siyasi ağırlığa sahip olmasını sağlamış ve bazı uluslararası bölgelerde Amerika ile rekabet edebilmesine imkân tanımıştır. Askerî açıdan ise Avrupa, tıpkı Soğuk Savaş döneminde olduğu gibi Amerika’nın şemsiyesi ve askeri koruması altında kalmaya devam etmiştir. Bununla birlikte İngiltere ve Fransa, orta ölçekli nükleer güçler olarak sahip oldukları konumu korumuşlardır.

Üçüncüsü: Avrupa, küresel ekonominin lokomotifi hâline gelen teknoloji sektöründe hem Amerika hem de Çin ile rekabet etmekte başarısız olmuştur. Amerika ve Çin’deki durumun aksine, Avrupa ülkelerinin hiçbirinde küresel ölçekte büyük bir teknoloji şirketi ortaya çıkmamıştır. Böylece Avrupa ülkelerinin tamamı, Amerika ve Çin’in rekabet ettiği dijital ürünler pazarı hâline gelmiştir. Bu durum, Avrupa ülkelerinin ekonomik kapasitelerini giderek aşındırmaya başlamıştır. Bununla birlikte başta Fransa, İngiltere ve Almanya olmak üzere gelişmiş Avrupa ekonomileri, otomobil ve uçak üretimi gibi sanayi sektörlerinden oluşan ekonomik omurgalarını korumayı sürdürmüşlerdir. Bu ülkelerin ekonomileri, sanayi ürünlerinin ticaretine dayanmaya devam etmiştir. Ancak Ukrayna Savaşı ve onunla eş zamanlı olarak meydana gelen uluslararası gelişmeler, Avrupa’daki dengeleri tehlikeli bir biçimde altüst etmeye başlamıştır. Bu gelişmeler şu şekildedir:

1- Rusya’nın Ukrayna’yı İşgali: Rusya, 24 Şubat 2022 tarihinde Ukrayna’yı birden fazla cepheden işgal ederek başkent Kiev’in kapılarına dayanmıştır. Bunun üzerine Avrupa büyük bir sarsıntı yaşamış ve Rus “öcüsü” karşısında büyük bir korkuya kapılmıştır. Avrupa devletleri, Ukrayna’ya yardım etmek ve Rus işgaline karşı koymak amacıyla Biden yönetiminin liderliği altına girmeye razı olmuşlardır. Biden yönetimi ise, paniğe kapılan ve askerî zayıflıkları açığa çıkan Avrupa devletleri karşısında güçlü bir liderlik sergilemiştir. Amerika’nın Avrupa üzerindeki bu liderliği, Avrupa’nın daha önce bu kadar net görülmeyen askeri zayıflığının bir dışa vurumu olmuştur. Bu süreçte yayımlanan raporlar, Avrupa’nın askerî zayıflığının boyutlarını endişe verici biçimde ortaya koymaya başlamıştır. Nitekim İngiltere gibi büyük devletlerin bile yalnızca birkaç yüz tanka sahip olduğu ve hatta Ukrayna’ya destek olmak amacıyla müzelerindeki bazı askerî araç ve teçhizatı bile çıkarmaya başladıkları görülmüştür. Başka bir ifadeyle, Avrupa’nın geçmişte askerî teçhizat alanında yürüttüğü ticari faaliyetler, Avrupa devletlerinin derin askerî zayıflığının üzerini bir ölçüde bir örtü gibi örtüyordu. Ancak Avrupa devletleri Rusya’nın askerî tehdidiyle karşı karşıya kaldıklarında, bu zayıflık bütün çıplaklığıyla ortaya çıkmış, Amerika da Avrupa’nın içinde bulunduğu bu durumu onları peşinden sürüklemek için kullanmış ve onlardan Amerika’nın izlediği Çin karşıtı politikalarda Amerika’ya uymalarını istemiştir. Bunun üzerine Avrupa devletleri de Amerika’nın kendilerini Rus tehdidi karşısında yalnız bırakmaması için bu talebe boyun eğerek Amerika’nın Çin karşıtı politikalarını benimsemişlerdir!

2- Avrupa’nın Rus Enerji Kaynaklarıyla Bağlantısının Kesilmesi: Avrupa, Rusya’yı Ukrayna’yı işgalinden dolayı cezalandırmanın bir gereği olarak Rus enerji kaynaklarıyla olan bağlantısını kesmek zorunda kalmıştır. Nitekim Biden, 8 Şubat 2022 tarihinde, yani Rusya’nın Ukrayna’yı işgalinden hemen önce, Beyaz Saray’da Almanya Başbakanı Scholz ile düzenlediği basın toplantısında, Rus askerlerinin Ukrayna sınırını geçmesi hâlinde Almanya’ya yönelik Rus doğal gaz akışını keseceğini ve Kuzey Akım 2 (Nord Stream 2) doğal gaz boru hattını durduracağını taahhüt etmişti. Nitekim öyle de olmuştur; hatta Baltık Denizi’ndeki Kuzey Akım doğalgaz boru hatları havaya uçurulmuş, Avrupa devletleri ise Amerika’nın bu politikasına karşı çıkmaya cesaret edememişlerdir. Böylece bu devletler, Amerikan rüzgârının önünde oradan oraya savrulur hâle gelmişler ve uluslararası alandaki ağırlıklarını kaybetmeye başlamışlardır. Bu politikanın bir sonucu olarak Avrupa ülkeleri, sanayilerinin temel dayanaklarından biri olan ucuz Rus doğal gazından mahrum kalmışlardır. Avrupa hükümetleri, bir taraftan Rusya ile iletişime geçerek onu Ukrayna konusunda geri adım atmaya ikna etmeye çalışmak, diğer taraftan ise alternatif doğal gaz kaynakları aramak arasında gidip gelmişlerdir. Ancak sonunda, kendilerine dört katı fiyatla satılmaya başlanan Amerikan sıvılaştırılmış doğal gazına (LNG) bağımlı hâle gelmekten başka bir seçenek bulamamışlardır! Nitekim Fransa Cumhurbaşkanı Macron şöyle demiştir: “Amerikalı dostlarımıza dostluk ruhuyla şunu söylüyoruz: Siz harikasınız, bize doğal gaz sağlıyorsunuz. Ancak bu gaz için size dört katı fiyat ödeyemeyiz. Lütfen, dostluğumuz adına bunu yapmayın!” ^{(07.10.2022 El-Hayat Washington)} Böylelikle Avrupa, büyük bir enerji şokuyla karşı karşıya kalmıştır. “Gaz fiyatlarının 2022’den bu yana en yüksek seviyelerini görmesi ve doğal gaz stokların azalmasıyla birlikte krizin etkileri devlet bütçelerinden ve ekonomilerden sokaklara taşması, birçok Avrupa ülkesinde hayat pahalılığına karşı protesto dalgasını ateşlemiştir.” ^{(17.10. 2026 el-Arab el-Cedid)}

Dördüncüsü: Böylece bu kriz, Avrupa sanayisinin belkemiğini derinden sarsmıştır: “Alman enerji devi Uniper, dün Cuma günü yaptığı açıklamada, Rusya’nın doğal gaz sevkiyatını azaltmasından bu yana her gün milyonlarca Avro zarara uğradığını açıkladı.” ^{(09.07.2022 El Cezire)} “Wall Street Journal gazetesinde yayımlanan bir rapora göre, Avrupa enerji krizinin ve doğal gaz ile petrol fiyatlarındaki artışın ardından yaşanan yıllarca süren dalgalanmalar sonucunda enerji maliyetleri, Alman şirketlerinin karşı karşıya bulunduğu en büyük sorunlardan biri hâline gelmiştir. Bu baskılar nedeniyle şirketlerin yaklaşık üçte biri yatırım planlarını ertelemiştir. Şirketlerin beşte biri ise üretimlerini azaltmayı veya faaliyetlerinin bir bölümünü Almanya dışına taşımayı değerlendirmektedir. Bazı şirketler de bu adımları fiilen uygulamaya başlamıştır. ^{(01.08.2026 El Arabiya)} “Clash’ın haberine göre Almanya’daki muhalefet partisi Almanya için Alternatif’in (AfD) lideri Alice Weidel, Berlin’de düzenlediği basın toplantısında; Almanya fiilen iflas etmiş durumdadır. Almanya iflas etmiştir, ancak onlar size bunu söylemiyorlar.” ifadelerini kullanmıştır. ^{(07.09.2026 Rus İzvestiya gazetesi)} “Fransa’da ise şirket iflasları 2025 yılında rekor seviyeye ulaşmıştır. Fransa Merkez Bankası’na göre, Aralık ayı itibarıyla son 12 ayda toplam iflas sayısı, 2024’e göre %3,5 artışla 68 bin 564’e yükselmiştir.” ^{(06.02. 2026 el-Arab el-Cedid)} “İngiltere ekonomisi de üretim ve tüketim sektörlerinin tamamını bitap düşüren bir dizi yapısal ve birikmiş krizle karşı karşıyadır. Bu krizler, İngiltere ekonomisini tarihinin en ağır ekonomik bunalımlarından biriyle karşı karşıya bırakmıştır.” ^{(19.10.2026 El-Kahire El-İhbâriyye)}

Beşincisi: Trump Yönetiminin Gümrük Vergisi Politikaları: ABD Başkanı Trump, ikinci başkanlık dönemine dünyanın büyük bölümünü hedef alan ve yüksek gümrük vergileri öngören sert bir kampanyayla başlamıştır. Bu politikadan Avrupalı müttefiklerini de muaf tutmamış, onlara da yüksek gümrük vergileri uygulamıştır. Ardından uyguladığı politikaların sonuçlarıyla övünerek şöyle demiştir: “ABD Başkanı Donald Trump, yönetiminin uyguladığı gümrük vergileri nedeniyle otomobil üreticilerinin, Almanya ve Japonya dâhil olmak üzere çeşitli ülkelerdeki üretim tesislerini Amerika Birleşik Devletleri’ne taşıdıklarını açıkladı.” ^{(14.10.2026 El Arabiya)} Amerika ayrıca Avrupa sanayisini kendi topraklarına çekmek ve Avrupa’yı, özellikle teknoloji şirketleri olmak üzere Avrupa’da faaliyet gösteren Amerikan şirketlerinin kazançlarından mahrum bırakmak amacıyla çeşitli yasalar kabul etmiştir. Bunun üzerine Avrupa şirketleri de bir taraftan yüksek enerji fiyatlarından, diğer taraftan ise Trump’ın Amerika’ya yaptıkları ihracata uyguladığı gümrük vergilerinden kaçmaya ve Amerika’da kendilerine yeni üretim hatları kurmaya başlamışlardır. “ABD Başkanı Donald Trump, cumartesi günü yaptığı açıklamada, Alman Volkswagen Grubu’nun Georgia eyaletinde yeni bir Audi otomobil fabrikası kurmayı kabul ettiğini duyurdu. Trump, söz konusu yatırımın 4,2 milyar dolar değerinde olduğunu belirtti. Trump, gümrük vergilerine dayalı politikasını savunarak bu politikanın sanayi yatırımlarının Amerika Birleşik Devletleri’ne çekilmesine katkı sağladığını ifade etti.” ^{(25.10.2026 Şarku’l Avsat)} Diğer taraftan Amerikan şirketleri de Avrupa’da elde ettikleri kârları Amerika’ya aktarmaya ve yeni vergi teşviklerinden yararlanmak amacıyla bu kazançları Amerika içerisinde kaydetmeye başlamışlardır. Amerikan Kongresi’nin 2022 yılında kabul ettiği Enflasyonu Düşürme Yasası (Inflation Reduction Act) bu vergi teşviklerine bir örnektir. Bu Amerikan şirketleri, sanki Avrupa’nın nimetlerinden beslenerek onun kaynaklarını tüketmişe benziyor. Bu şirketler Avrupa’daki faaliyetlerinden elde ettikleri vergi gelirlerini de Avrupa hükümetlerine bırakmamışlardır. Bunun sonucunda Avrupa’nın ekonomik kaynakları giderek kurumuş, ekonomileri de zayıflamıştır. Nitekim Alman Deutsche Welle tarafından 25 Ekim 2026 tarihinde yayımlanan bir raporda, söz konusu kâr transferlerinin Avrupa ülkelerinin kamu bütçelerinde yol açtığı kayıplara ilişkin şu değerlendirmeye yer verilmiştir: “Bu transferler sonucunda Avrupa’daki kamu bütçeleri en az 86,4 milyar Euro tutarında vergi gelirinden mahrum kalmıştır.”

Altıncısı: Trump Yönetiminin Avrupa’yı Koruma Sorumluluğundan Kaçınması: Trump yönetiminin işbaşına gelmesiyle birlikte ABD Başkanı, Avrupalı müttefiklerine sırt çevirmeye ve onlardan daha fazla askerî harcama talep etmeye başlamıştır. Avrupa da Ukrayna Savaşı nedeniyle Amerika ile ilişkilerinde ne büyük bir çıkmaz içine düştüğünü fark etmiştir. Zira Trump yönetiminin Rusya’ya göz kırpması ve onunla flört etmesi, Avrupa devletlerinin Ukrayna sahasında tek başlarına kalma tehlikesini doğurmuştur. Öte yandan Trump, küstah bir şekilde Avrupa devletlerinden Ukrayna’ya verilen desteğin faturasını ödemelerini istemiştir. Avrupa’nın askerî sanayisi Ukrayna cephesinin ihtiyaçlarını karşılayabilecek kapasitede olmadığı için de Ukrayna’nın Rus saldırıları karşısında direnmeye devam edebilmesi, Amerikan askerî sanayi kompleksine bağımlı kalmayı zorunlu hâle getirmiştir. Başkan Trump ise hem kendi halkı hem de Rusya önünde, yönetiminin Ukrayna’ya sağladığı askerî yardımları durdurduğunu, sadece Avrupa’ya silah ve mühimmat sattığını ve bunları Ukrayna’ya nakletme serbestisini onlara bıraktığını söyleyerek övünmüştür! Bu durum, Avrupa devletlerinin karşı karşıya bulunduğu krizleri daha da derinleştirmiştir. Avrupalılar, müttefikleri Amerika’nın Ukrayna’yı kaderine terk ettiğini görmüşler ve Rus tehdidi karşısında kendi güvenliklerinin bizzat kendileri tarafından sağlanması gerektiği kanaatine varmışlardır. Öncesinde ise Avrupa devletleri, Rusya’nın Ukrayna’yı işgal etmesinin ardından daha önce kendi halklarının refahına ayrılan kaynaklardan yüz milyarlarca Avro kesinti yaparak bunları ordularına, Amerikan silahlarının satın alınmasına ve kendi askerî sanayi altyapılarının geliştirilmesine tahsis etmişlerdi. Trump’ın Avrupa’ya sağlanan güvenlik garantilerini sorgulamaya başlamasının ardından ise Avrupa devletleri hem Ukrayna’ya verdikleri destek hem de Rus tehdidi karşısında kendi güvenliklerini nasıl sağlayacakları konusunda ne yapacaklarını bilemez hâle gelmişlerdir.

Yedincisi: Amerika’nın İran Savaşı: ABD Başkanı Trump, 2026 yılının başlarında Yahudi varlığıyla birlikte İran’a karşı savaş açmıştır, Avrupa devletlerinden de aşağılayıcı bir üslupla bu savaşa katılmalarını talep etmiştir. Ancak Avrupa devletleri, kendilerine danışılmadan başlatılan bir savaşa katılmayı kabul etmemişlerdir. Bunun üzerine ABD Başkanı, Avrupa devletlerine yönelik tehdidini daha da artırmış, Avrupa devletlerinin Amerika’nın zor zamanlarında yanında yer almayıp ona fayda sağlamayacaklarsa o zaman Amerika’nın neden onları savunması gerektiğini ve bu faydasız devletlerle neden ittifak kurduğunu sorgulamaya başlamıştır. İran’ın Hürmüz Boğazı’nı kapatması ve Körfez petrolünün sevkiyatının kesilmesi Trump için bulunmaz bir nimet olmuş, bununla hem Çin’in hem de Avrupa’nın başını ezmeye çalışmıştır. Diğer taraftan ise Amerika’nın Körfez petrolünü ithal etmediğini ve petrol sevkiyatının kesilmesinden etkilenmediğini söyleyerek de övünmekten geri kalmamıştır: “ABD Başkanı Donald Trump, Hürmüz Boğazı’nın her zaman açık tutulması gerektiğini belirtti. Trump, petrol taşımacılığında bu boğaza bağımlı olan ülkelerin, boğazın savunulmasına katılmak ve güvenliğini sağlamak için mücadele etmekle yükümlü olduklarını vurguladı. Ayrıca Kuzey Atlantik Antlaşması Örgütü’nü (NATO) ve Çin’i, boğazın yeniden açılması ve buradaki deniz ulaşımının güvenliğinin sağlanmasına yönelik çabalara katkıda bulunmaya çağırdı. Trump, Amerika Birleşik Devletleri’nin Hürmüz Boğazı’ndan hiçbir kazanç elde etmediğini de sözlerine ekledi.” ^{(19.03.2026 el Cezire)} Fransız Jacques Delors Enstitüsü’nün 28 Nisan 2026 tarihli ilk değerlendirmesine göre Hürmüz Boğazı’nın kapatılması nedeniyle petrol fiyatlarında meydana gelen artış, Avrupa ülkelerinin ekonomilerinde ağır kayıplara yol açmıştır. Nitekim boğazın kapalı kaldığı ilk iki ay içerisinde Avrupa ekonomilerinin uğradığı kayıplar 39,6 milyar Avro’ya ulaşmıştır. “Avrupa Komisyonu Başkanı Ursula von der Leyen, Hürmüz Boğazı’ndaki krizin başlamasından bu yana Avrupa Birliği’nin ithal ettiği fosil yakıtlar için 90 milyar Avro ilave ödeme yaptığını açıkladı.” ^{(16.09.2026 Arabi 48)} Bütün bunlara ek olarak Avrupa’daki petrol rafinerileri de ağır krizlerle karşı karşıya kalmıştır. Zira Ukrayna Savaşı nedeniyle Rusya’dan gelen dizel yakıt sevkiyatının kesilmesi ve İran’a karşı başlatılan savaşın ardından Arap ülkeleri ile Hindistan’dan sağlanan dizel yakıtın da kesintiye uğraması, Avrupa petrol rafinerilerinin içinde bulunduğu krizleri daha da derinleştirmiştir.

Sekizincisi: Bütün bu ağır ve kesintisiz darbelerin etkisi altında Fransa ve diğer Avrupa devletleri, dünyanın bazı bölgelerinde hâlâ donör/yardım eden ülke imajı sergileseler de, ekonomik olarak gemileri su almaktadır. Ekonomilerinin içine sürüklendiği bu durum, söz konusu devletlerin uluslararası alandaki konumlarını da her geçen gün aşındırmaktadır. Böylece Avrupa ülkelerinin, kendi halklarının refahı için harcayabilecekleri kaynaklar giderek azalmaktadır. Zira bu devletler, bir taraftan enerji fiyatlarındaki büyük artış dalgasıyla, diğer taraftan şirket iflaslarındaki artış ve bunun sonucunda ortaya çıkan işsizlik dalgasıyla karşı karşıyadır. Bunlardan daha büyük bir başka dalga ise Amerika’nın Avrupa devletlerini artırmaya zorladığı askerî harcamalardır. Amerika bu devletleri harcamaya zorlamakta, harcamalarında isteksiz davrandıklarında ise onları azarlamaktadır. Bütün bu koşullar altında, hükümetlerin halklarına onlarca yıldır alışmış oldukları refah düzeyini sağlayabilecek büyük miktardaki kaynakları ayıramamaları karşısında protestoların patlak vermesi, sağa yönelişin artması ve gösterilerin şiddet olaylarına dönüşmesi kaçınılmaz bir manzara hâlini almıştır. Ekonomik gücün kaybedilmesi ve sağcı milliyetçi akımların yükselişiyle birlikte toplum içerisindeki siyasi çatışmalar da belirginleşmektedir. Protestoların ortaya çıkması, kışkırtılması ve çeşitli çevreler tarafından istismar edilmesi, bir taraftan bu gösterilerin şiddet olaylarına dönüşmesine yol açarken diğer taraftan da bunların geçmiş yıllarda yaşandığı gibi geçici olaylar olmaktan ziyade birbirini takip eden ve süreklilik arz eden bir protesto dalgası olduğunu düşündürmektedir. Dolayısıyla Fransa’da ve diğer Avrupa ülkelerinde yaşanan bu protestolar, Avrupa’nın gerçek bir zayıflık içerisinde bulunduğunu ortaya koymaktadır. Avrupa hükümetlerinin çabaları ise bu zayıflamayı durdurmakta başarılı olamamıştır. Bilakis bu zayıflık; ideolojik başarısızlık, siyasi başarısızlık, Amerika’nın sürekli olarak gerçekleştirdiği ekonomik darbeler ve Çin’in rekabeti nedeniyle giderek daha da derinleşmektedir. Başka bir ifadeyle, Avrupa’nın onlarca yıldır zihinlerde yer etmiş olan alışılmış görüntüsü, son birkaç yıl içerisinde hızla değişmeye başlamış ve yerini gerçek bir yaşlılık ve çöküş çehresine bırakmıştır. Avrupa, giderek yaşlılığının gerçek yüzüne yaklaşmaktadır. Yani Avrupa her geçen gün daha da zayıflamakta ve içinde bulunduğu krizler öngörülebilir gelecekte daha da ağırlaşabilecek gibi görünmektedir.

Dokuzuncusu: Böylece günümüz dünyasına, kendi kötü çıkarlarını her türlü değerin üzerinde tutan kâfir, fasık ve zalim devletler liderlik etmektedir... Bu devletler, hayır olarak gördükleri uğruna değil, bizzat ürettikleri bir kötülük uğruna müttefiklerine karşı tutumlarını bile bir saatten diğerine değiştirmektedirler... Âdeta asr-ı cahiliyeyi yeniden hortlatmışlar, hatta cahiliyeden bile daha kötü bir noktaya varmışlardır! Ancak tıpkı geçmişte Fars ve Rum devletlerinin hâkimiyetlerine son verilip yeryüzünün İslam’ın nuruyla aydınlandığı gibi, Allah’ın izniyle yeryüzü yeniden İslam’ın nuruyla aydınlanacaktır... Müslim’in, Sahih’inde şöyle rivayet etmiştir: “Ebû’r-Rebî el-Atekî ve Kuteybe bin Saîd bize rivayet ettiler. Her ikisi de Hammâd bin Zeyd’den rivayet etmiştir. Lafız Kuteybe’ye aittir. Hammâd, Eyyûb’dan; o, Ebû Kilâbe’den; o, Ebû Esmâ’dan; o da Sevbân’dan rivayet etmiştir. Sevbân şöyle demiştir: Rasulullah SallAllahu Aleyhi ve Sellem şöyle buyurmuştur:

إِنَّ اللهَ زَوَى لِي الْأَرْضَ، فَرَأَيْتُ مَشَارِقَهَا وَمَغَارِبَهَا، وَإِنَّ أُمَّتِي سَيَبْلُغُ مُلْكُهَا مَا زُوِيَ لِي مِنْهَا “Allah, yeryüzünü benim için dürüp topladı, ben de doğusunu da batısını da gördüm. Ümmetimin mülkü, bana gösterilen yerlere kadar uzanacaktır.” İçinde yaşadığımız bu ceberut saltanatın ardından Raşidi Hilafet yeniden kurulacak; önce Kaviyy ve Aziz olan Allah’ın izniyle, sonra da Hizb-ut Tahrir’li dürüst dava erlerinin yardımıyla dünyanın dört bir yanına hayrı yayacaktır. Ahmed’in Müsnedi’nde Huzeyfe’den rivayet ettiğine göre Rasûlullah SallAllahu Aleyhi ve Sellem şöyle buyurmuştur:

“ثُمَّ تَكُونُ مُلْكاً جَبْرِيَّةً فَتَكُونُ مَا شَاءَ اللهُ أَنْ تَكُونَ ثُمَّ يَرْفَعُهَا إِذَا شَاءَ أَنْ يَرْفَعَهَا ثُمَّ تَكُونُ خِلَافَةً عَلَى مِنْهَاجِ النُّبُوَّةِ ثُمَّ سَكَتَ  “Daha sonra ceberut bir saltanat olacaktır. O da Allah’ın dilediği kadar devam edecektir. Ardından Allah dilediği zaman onu ortadan kaldıracaktır. Sonra, nübüvvet metodu üzere Hilafet olacaktır. Sonra da sustu” Kalplerinde ve akıllarında hastalık bulunanların

غَرَّ هَؤُلَاءِ دِينُهُمْ “Bunları dinleri aldattı” ^{[Enfal 49]} sözleri bu hakikatlere hiçbir zarar veremez. Zira onların benzerleri de Rasulullah SallAllahu Aleyhi ve Sellem’in İslam’ın hâkimiyetinin Fars ve Rum beldelerine kadar ulaşacağını müjdelediğinde aynı sözleri söylemişlerdi... Nitekim Hicrî 807 yılında vefat eden Ebü’l-Hasan Nûreddin el-Heysemî’nin Mecmau’z-Zevâid adlı eserinde şöyle geçmektedir:

ثُمَّ مَشَوْا إِلَى الْخَنْدَقِ، فَقَالَ رسول الله ﷺ: «اذْهَبُوا بِنَا إِلَى سَلْمَانَ، وَإِذَا صَخْرَةٌ بَيْنَ يَدَيْهِ قَدْ ضَعُفَ عَنْهَا، فَقَالَ النَّبِيُّ ﷺ لِأَصْحَابِهِ: دَعُونِي فَأَكُونَ أَوَّلَ مَنْ ضَرَبَهَا، فَقَالَ: بِسْمِ اللَّهِ، فَضَرَبَهَا فَوَقَعَتْ فِلْقَةُ ثُلُثِهَا، فَقَالَ: اللَّهُ أَكْبَرُ، قُصُورُ الرُّومِ وَرَبِّ الْكَعْبَةِ، ثُمَّ ضَرَبَ أُخْرَى فَوَقَعَتْ فِلْقَةٌ، فَقَالَ: اللَّهُ أَكْبَرُ قُصُورُ فَارِسَ وَرَبِّ الْكَعْبَةِ “Sonra hendeğe doğru yürüdüler. Rasulullah SallAllahu Aleyhi ve Sellem şöyle buyurdu: ‘Haydi, Selman’ın yanına gidelim.’ Selman’ın önünde, kırmakta zorlandığı büyük bir kaya bulunuyordu. Bunun üzerine Nebi SallAllahu Aleyhi ve Sellem ashabına şöyle buyurdu: ‘Bırakın, ona ilk darbeyi ben vurayım.’ Ardından ‘Bismillah’ diyerek kayaya vurdu ve kayanın üçte biri parçalandı. Bunun üzerine şöyle buyurdu: ‘Allahu Ekber! Kâbe’nin Rabbine yemin olsun ki Rum’un sarayları!’ Sonra kayaya ikinci bir darbe vurdu ve kayadan bir parça daha koptu. Bunun üzerine şöyle buyurdu: ‘Allahu Ekber! Kâbe’nin Rabbine yemin olsun ki Fars’ın sarayları!’ Bunun üzerine münafıklar “Biz kendimizi korumak için hendek kazmakla meşgulüz, o ise bize Fars ve Rum saraylarını vaat ediyor!’ dediler” Bu rivayeti Taberani nakletmiştir. Abdullah bin Ahmed bin Hanbel ve Nuaym el-Anberî dışındaki ravileri Sahih’in ravileridir. Söz konusu iki ravi de güvenilir kimselerdir.” İşte münafıkların bütün bu sözlerine rağmen vaat edilenler gerçekleşmiştir. Çünkü Sadık ve Masdûk olan Rasulullah SallAllahu Aleyhi ve Sellem’in sözü gerçektir.

وَمَا يَنْطِقُ عَنِ الْهَوَى * إِنْ هُوَ إِلَّا وَحْيٌ يُوحَى “O, arzusuna göre de konuşmaz. Onun konuşması ancak, bildirilen bir vahy iledir.” ^{[Necm 3-4]} Dolayısıyla Hilafet yeniden geri dönecek ve İslam, Allah Subhânehu ve Teâlâ’nın Rasûl SallAllahu Aleyhi ve Sellem için dürüp topladığı yerlere kadar ulaşacaktır.

وَيَوْمَئِذٍ يَفْرَحُ الْمُؤْمِنُونَ * بِنَصْرِ اللَّهِ يَنْصُرُ مَنْ يَشَاءُ وَهُوَ الْعَزِيزُ الرَّحِيمُ “O gün Allah’ın zafer vermesiyle müminler sevinecektir. Allah, dilediğine yardım eder. O, mutlak güç sahibidir, çok merhametlidir.” ^{[Rum 4-6]}

H.22 Cumâ’l Ûlâ 1448
M.02 Kasım 2026

Çin, Koridorlar Kartını Yakabilir mi?
Washington ile Pekin Arasındaki Zaman Çatışması: Dönüm Noktasına Kim Önce Ulaşacak?

ABD-Çin çatışması artık sadece ticaret, pazarlar, teknoloji, yarı iletkenler ve yapay zeka üzerindeki bir rekabetten ibaret değildir; zira rekabet, enerjinin kaynakları, nakil hatları, güvenliğini sağlayan altyapı ve her bir tarafın diğer tarafın bağımlılığını bir stratejik baskı aracına dönüştürme gibi enerjiyle ilgili çok daha derin bir boyuta taşınmıştır.

Çin, dünyadaki en büyük ham petrol ithalatçısı olarak bu denklemin tam merkezinde yer almaktadır; zira ithalatının büyük bir kısmı deniz taşımacılığına dayanmakta olup bu da ülkenin enerji güvenliğini, sadece petrolün piyasalardaki varlığına değil; aksine başta Hürmüz ve Malakka boğazları olmak üzere bu petrolün geçtiği koridorların güvenliğine de bağımlı kılmaktadır.

Buna karşılık Amerika deniz ve askeri üstünlüğe ve geniş ittifaklar ağına sahiptir; bu da ona, küresel ticaretin hareket ettiği güvenlik ortamını büyük ölçüde etkileme imkânı vermektedir.

Burada çatışma, zamanla yarışa dönüşmüştür; Çin ithal petrole ve deniz yollarına bağımlı kalmaya devam ettiği sürece, bu kart Amerika için stratejik değerini korumaya devam edecektir. Çin petrol tüketimini azaltmayı, kaynaklarını ve tedarik yollarını çeşitlendirmeyi, elektrik, yenilenebilir enerji ve depolama alanlarını genişletmeyi her başardığında, ekonomisinin bu baskılara karşı hassasiyeti azalmaktadır.

Çin ekonomisinin en belirgin zayıf noktalarından biri, büyük ölçüde ithal petrole bağımlı olması ve bu ithalatın büyük bölümünün de deniz yoluyla ulaşmasıdır. Bu nedenle Çin'in enerji güvenliği sadece üretici ülkelerle olan ilişkileriyle değil, aynı zamanda tedariklerin Çin limanlarına ulaştığı deniz yollarının güvenliğiyle de belirlenmektedir. Bu geçitlerin en önemlilerinden biri olarak Hürmüz Boğazı öne çıkmaktadır; dolayısıyla burada deniz ulaşımının aksaması, Körfez'den Asya pazarlarına petrol ve gaz akışını etkileyebilir. Malakka Boğazı ise Hint Okyanusu ile Doğu Asya arasındaki ticaret ve enerji hareketinde stratejik bir halka oluşturmaktadır.

Deniz geçitlerini etkileme gücüne sahip olmak, onları kapatabilme veya hiçbir bedel ödemeden tamamen kontrol edebilme anlamına gelmemektedir. Nitekim deniz taşımacılığında yaşanacak herhangi bir geniş çaplı aksama, sadece Çin’e zarar vermekle kalmayacak, aksine üretici ve tüketici ülkeleri de etkileyecek, enerji fiyatlarını yükseltecek, küresel ekonomiye zarar verecek ve Amerika ile müttefikleri üzerinde de ters etki yaratabilecektir. Bu nedenle bu kartın önemi, mutlaka kapsamlı bir abluka biçiminde kullanılmasından ziyade tehdit etme, etkileme ve caydırma kapasitesinde yatmaktadır.

Buradan önemli bir siyasi varsayım öne çıkmaktadır: Çin’in ithal petrole olan bağımlılığını hızla azaltmaya çalışması halinde, ABD'nin Çin üzerindeki baskısının değeri zamanla değişecektir.

Mevcut aşamada, tedarik aksaklıkları Çin'in enerji maliyetlerini artırabilir, sanayi ve ulaşım üzerinde baskı oluşturabilir, stokları tüketebilir ve ekonomik baskıları artırabilir. Ancak Çin önümüzdeki yıllarda petrol tüketimini azaltmayı, karasal tedarikleri artırmayı, yenilenebilir enerjiyi genişletmeyi ve elektrik depolama ile iletim ağlarını güçlendirmeyi başarırsa, tablo değişebilir. Bu yüzen Washington, Çin’in mevcut zayıf noktalarından yararlanırken, Pekin ise bu noktaların istismar edilmesini daha zor hale getirecek şekilde enerji sistemini yeniden inşa etmek için zamanı kullanmaya çalışmaktadır.

Ancak bu, Amerika'nın Orta Doğu'daki savaşlarının Çin'i çevrelemek veya alternatiflere erişmesini engellemek şeklindeki tek bir hedefe indirgenebileceği anlamına gelmemektedir. Bu, doğrudan kanıtlar gerektiren bir çıkarımdır; çünkü müttefiklerin güvenliğinden rakiplerin caydırılmasına, nükleer ve askerî meselelerden enerjiye ve bölgesel dengelere kadar bölgesel çatışmalarda birçok husus iç içe geçmiştir. Siyasi açıdan daha dakik olan; enerji güvenliği ve deniz yollarının Amerika ile Çin arasındaki büyük rekabet alanlarından birini oluşturduğunu ve herhangi bir savaşın veya krizin tek amacı olmasa bile Çin'in enerjiye güvenli erişim kapasitesini zayıflatmanın Amerika için stratejik bir kazanım olabileceğini söylemektir.

Çin, alternatifleri aramaya başlamak için deniz kaynaklı bir krizin yaşanmasını beklememektedir; zira Körfez sevkiyatlarının geçtiği aynı güzergâhlardan geçmeden Çin'e ulaşabilen boru hatları ve deniz yoluyla yapılan enerji tedarikleri aracılığıyla yıllardır enerji kaynaklarını ve bunlara ulaşım yollarını çeşitlendirmek için çalışmakta olup Rusya bu alternatiflerin başında gelmektedir. Ayrıca Kazakistan ve Orta Asya petrol, doğal gaz ve enerji altyapısı alanlarında önemli bir iş birliği alanını temsil etmekte ve Çin-Kazakistan petrol boru hattı ve Çin-Myanmar hattı gibi hatlar da ek güzergâhlar sağlamaktadır.

Bu yollar, uzak deniz koridorlarına olan bağımlılığının bir kısmını azalttığı için Çin'e stratejik bir avantaj sağlamaktadır. Ancak bunu eksiksiz bir çözüm olarak görmek hatadır. Zira boru hatlarının kapasitesi sınırlı olup uzun vadeli yatırımlar ile anlaşmaları gerektirmektedir; ayrıca ihracatçı ülkelerin mevcut üretim kapasitesi de sınırsız değildir. Bunun yanı sıra Rus gazının tüm kullanım alanlarında petrolün doğrudan alternatifi olarak kabul etmek imkansızdır; zira havacılık, deniz taşımacılığı, petrokimya ve çok sayıda sanayi hâlâ büyük ölçüde sıvı yakıtlara dayanmaktadır; o halde kara yolları Çin'e daha geniş bir manevra alanı sağlamakta ancak deniz yoluyla olan bağımlılığını da ortadan kaldırmamaktadır.

Çin stratejisindeki en önemli dönüşüm, yeni bir kaynaktan petrol bulmayı temsil etmemekte, aksine aslen petrole duyulan ihtiyacı azaltmayı da temsil etmektedir. İşte burada, elektrikli otomobiller, elektrikli otobüsler ve kamyonlar ve bazı sanayi ve ulaşım sektörlerinin elektrifikasyonu devreye girmektedir. Eğer Çin, Körfez yerine Rusya’dan petrol satın alırsa bağımlı olduğu kaynağı değiştirmiş olur; ancak benzin ve dizelin bir kısmı yerine elektrik kullanırsa, ithal petrole duyduğu ihtiyacı temelden azaltmış olur.

Bu, Çin'in petrolden vazgeçeceği anlamına gelmemektedir. Zira havacılık, deniz taşımacılığı, petrokimya ve ağır sanayi uzun süre petrole ihtiyaç duymaya devam edecektir; ancak gerçekçi hedef, petrolü tamamen ortadan kaldırmak değil, Çin ekonomisinin petrole karşı hassasiyetini azaltmaktır.

Çin’in avantajı sadece yenilenebilir elektrik üretimiyle sınırlı kalmayıp yeni enerji tedarik zincirlerinin önemli bir kısmı üzerinde endüstriyel kontrol kurmasını da sağlamaktadır. Nitekim Çin, güneş panelleri, bataryalar, elektrikli otomobiller ve yenilenebilir enerji ekipmanlarının üretiminde büyük bir güç hâline gelmiştir; ayrıca bu sanayilerde kullanılan bir dizi malzemenin işlenmesi ve üretiminin önemli aşamalarını da kontrol etmektedir.

Amerika Birleşik Devletleri geçitlerde geniş bir askerî ve denizcilik nüfuzuna sahipken, Çin ise gelecekte fosil yakıtların önemini azaltabilecek teknolojilerde giderek artan bir endüstriyel nüfuza sahiptir.

Çin'in devasa miktarlarda güneş ve rüzgâr enerjisi üretmesi yeterli değildir; zira enerji, üretim bölgelerinden şehirlere ve sanayi merkezlerine taşıyabilecek bir şebekeye, ayrıca onu depolamak ve arz ile talep arasında denge sağlamak için gerekli araçlara da ihtiyaç duymaktadır. İşte bu nedenle Çin, büyük miktarda elektriğin, uzun mesafeler boyunca enerji kaynakları bakımından zengin bölgelerden tüketim merkezlerine taşınmasına olanak tanıyan ultra yüksek gerilimli elektrik iletim şebekelerine yatırım yapmaktadır.

Bu altyapı, Çin'e kendi kaynaklarını geniş ölçekte değerlendirme ve elektriğin bir bölümünü üretmek için ithal yakıta duyulan ihtiyacı azaltma fırsatı vermekte ancak zorlukları da ortadan kaldırmamaktadır. Zira güneş ve rüzgâr enerjisi kesintili olup, depolama hâlâ teknik ve ekonomik bir zorluk olmaya devam etmektedir; ayrıca kömür Çin enerji güvenliğinde hâlâ önemli bir rol oynamaktadır. Yeşil hidrojene gelince; demir-çelik ve kimya sanayileri ile bazı ağır kullanım alanları gibi doğrudan elektriklendirilmesi zor olan sektörlerde ek bir unsur haline gelebilir. Ancak hidrojen bugün petrolün kapsamlı bir alternatifi değil, aksine daha geniş gelecek sisteminin bir parçasıdır.

Aynı zamanda Washington bugün, deniz üstünlüğü, güvenlik ittifakları, geçitler üzerinde etki kurma kapasitesi, yaptırımların yanı sıra finansal ve teknolojik sistem gibi bir dizi güç unsurlarına sahiptir. Dolayısıyla Washington sadece petrol için başka bir yol bulmaya çalışmamakta; aksine petrolün daha az önemli hale geleceği ve deniz geçitlerinin ekonomisini boğma kapasitesinin azalacağı şekilde ekonomisini yeniden şekillendirmeye çalışmaktadır

Buna karşılık Amerika yerinde saymamaktadır; zira Amerika, enerji üretimini artırmak, mineral ve teknoloji tedarik zincirlerini korumak, endüstriyel zayıflıklarını azaltmak ve yeni teknolojilerde rekabet gücünü artırmak için çalışmaktadır. Dolayısıyla alternatifler tamamlanmadan önce Çin'in zayıf noktalarından yararlanabilirse, deniz geçitleri etkili bir stratejik baskı kartı olmaya devam edecektir. Ancak Çin, Hürmüz veya Malakka boğazlarında yaşanacak bir aksamanın kendisi için acı verici olsa da ancak ekonomisini felce uğratamayacağı bir aşamaya ulaşmayı başarabilirse, bu kartın değeri büyük ölçüde azalacaktır.

Washington ile Pekin arasındaki zaman yarışının özü işte burada yatmaktadır: Yani Washington, Çin’in mevcut bağımlılığından yararlanmaya çalışırken, Pekin ise bu bağımlılığı stratejik bir kuşatmaya dönüşmeden önce geçmişte bırakmaya çalışmaktadır.

Bu nedenle gerçek savaş sadece petrol kaynakları ile Hürmüz veya Malakka Boğazı üzerinde değildir; aynı zamanda yirmi birinci yüzyılda gücün yeniden tanımlanması üzerinedir: Güç, koridorları koruyabilen ve enerji akışını kontrol edebilenlerin elinde kalmaya devam mı edecek, yoksa kademeli olarak bu koridorlara daha az ihtiyaç duyan bir ekonomi kurabilenlere mi geçecek, ya da bugün açgözlü güçler açısından öngörülebilir ve istenmeyen yeni bir oyuncu mu ortaya çıkacak? Uluslararası sahalara geri dönmesiyle birlikte İslam, Müslüman ülkeleri tek bir devletin, yani Hilafetin çatısı altında, yani tek bir liderlik ve tek bir siyasi karar altında birleştirmeye çalışacaktır; böylece coğrafi konumu, zenginlikleri ve ekonomik imkânları tek bir siyasi çerçeveye yerleştirecek ve bunları Müslümanların çıkarlarına hizmet eden güç araçları haline getirecektir; bu da stratejik denklemin doğasını değiştirecek ve Müslümanlara, ülkeleri nüfuz ve çıkarlar uğruna büyük güçlerin çatıştığı sahalar olarak kalması yerine, ticaret ve enerji hareketleri üzerinde daha fazla etki gücü kazandıracağı gibi onlara çıkarlarını dış baskılardan koruma imkânı da sağlayacaktır.

Hizb-ut Tahrir Merkezi Medya Ofisi İçin Yazan
Nebil Abdulkerim