Kuveyt, İran’ın Misilleme Hesapları Arasındaµ
Amerikan Üslerinin Hedef Alınmasından Irak Üzerinden Yayılma Risklerine

ABD-İran çatışması olasılıkları artık İran topraklarının sınırlarıyla veya karşılıklı askerî tesislerin hedef alınmasıyla sınırlı değildir; aksine savaşın coğrafyası ve sınırlarıyla ve Tahran'ın çatışmanın kapsamını genişletmek ve ABD ve müttefikleri açısından savaşın maliyetini artırmak amacıyla bölgedeki silahlı müttefikler ağını kullanmaya ne ölçüde hazır olduğuyla ilgili daha geniş bir soruyu gündeme getirmektedir. Bu bağlamda, gerilimin tırmanma denklemindeki en hassas noktalardan biri olarak Kuveyt öne çıkmaktadır; Kuveyt’in öne çıkması ise, mutlaka işgal hedefi olması bakımından değil, İran baskısının uygulanacağı sahalardan birine dönüşebilecek coğrafi ve askerî bir konum olması bakımındandır.

Bu olasılık, Kasım 2026 başlarında, İran Meclis Başkanı Muhammed Bakır Kalibaf'ın, Devrim Muhafızları'ndan askeri yetkililer eşliğinde Bağdat'a gizli bir ziyaret gerçekleştirmesi ve burada Tahran yanlısı silahlı Iraklı grupların liderleriyle görüştüğüne dair medya haberlerinin dolaşıma girmesinin ardından daha da önem kazanmıştır. Dolaşımdaki anlatılarda, İran'ın yeni bir ABD saldırısına maruz kalması durumunda askeri destek düzenlemelerinin ele alındığı belirtildi.Bu ziyaretin veya toplantıların içeriğinin bağımsız bir resmî teyidi olmamasına rağmen bu ziyaret, Tahran ile bir dizi Iraklı gruplar arasındaki örgütsel ve askerî ilişkinin geçmişinden ve Kudüs Tugayı Komutanı İsmail Kaani'nin Irak'taki önceki faaliyetlerinden dolayı önem kazanmaktadır.

En dikkat çekici olan ise, başka haberlerde geçen, Basra vilayetindeki Irak güvenlik güçlerinin hareketliliği ve silahlı grupların gerek insansız hava araçlarıyla gerekse sızma ve kara operasyonları yoluyla Kuveyt'i hedef alma olasılığına karşı bir önlem olarak gerçekleştirildiği belirtilen askerî takviyelerdir. Ayrıca araştırma tahminlerinde, Arifjan Kampı da dahil olmak üzere Kuveyt içindeki ABD kuvvetlerinin mevzilerinin hedef alınması veya Amerikalı askerleri esir almayı amaçlayan operasyonların gerçekleştirilmesi olasılıklarından da söz edilmiştir. Bununla birlikte bu bilgilerin, İran tarafından Kuveyt'in işgal edilmesine yönelik alınmış bir kararın kesin kanıtı olarak değil, takip edilmesi gereken göstergeler ve uyarılar olarak değerlendirilmesi gerekir.

Irak: Destek platformu mu yoksa çatışma sahası mıdır?

İran'ın bölgesel nüfuzunun en önemli araçlarından biri, Irak içinde askerî ve siyasi varlığa sahip silahlı gruplar ağını temsil etmesidir. Bu ağ Tahran'a, tüm operasyonları mutlaka kendi düzenli kuvvetleriyle yürütmek zorunda kalmadan misillemenin kapsamını genişletme, yeni cepheler açma ve kendisiyle yaşanacak herhangi bir ABD çatışmasının maliyetini artırma imkânı sağlamaktadır. Buradan hareketle Irak, gelecekteki herhangi bir çatışmada askeri ve siyasi bir destek üssüne dönüşebilir; zira Irak’ın güneyi, özellikle de Basra vilayeti, silahlı gruplara Kuveyt’e yakın coğrafi bir alan sağlamasının yanı sıra Körfez’deki petrol tesislerine ve hayati önem taşıyan deniz koridorlarına da bir yakınlık sağlamaktadır.

Ancak mesele sadece İran'ın grupları yönlendirme kapasitesiyle değil, aynı zamanda onların davranışlarını ne ölçüde kontrol altında tutabildiğiyle de ilgilidir. Zira gruplar, hesapları ve öncelikleri bakımından mutlaka tek tip bir yapıdan oluşmamaktadır; çünkü bazı taraflar, belirli bir dönemde Tahran'ın istediği sınırları aşan tırmandırıcı kararlar alabilir. Kayma tehlikesi de işte burada yatmaktadır: Yani sınırlı destek operasyonları, tarafların seyrini kontrol edemeyeceği bölgesel bir çatışmaya dönüşebilir.

Ayrıca komşu bir ülkeyi hedef almak için Irak topraklarının kullanılması, Irak hükümetini son derece karmaşık bir denklemle karşı karşıya bırakmaktadır; zira hükümet, bir yandan ülkenin egemenliğini korumak ve topraklarının komşu ülkelere zarar vermek amacıyla kullanılmasını engellemekle yükümlüyken, aynı zamanda da göz ardı edilemeyecek askerî ve siyasi güce sahip silahlı grupların nüfuzuyla karşı karşıyadır.

Neden özellikle Kuveyt?

Kuveyt, ABD'nin Körfez'deki askerî hesaplarında hassas bir konuma sahiptir. Başta Arifjan Kampı olmak üzere ABD güçlerinin ve askerî tesislerinin buradaki varlığı, Tahran'ın Washington'a yönelik misillemesinin kapsamını genişletmeye karar vermesi hâlinde burayı hedef almayı düşünebileceği noktalardan biri hâline getirmektedir.İran'ın olası bakış açısına göre Kuveyt'i hedef almanın hedefi mutlaka doğrudan Kuveyt'i cezalandırmak olmayabilir; aksine hedef, ABD'nin askerî varlığı üzerinde baskı kurmak ve Washington'a, bölgedeki üslerinin ve müttefiklerinin savaşın sonuçlarından uzak kalamayacağı mesajını vermek olabilir.

Burada, Amerika'nın askeri varlığına ev sahipliği yapan bir konum olarak Kuveyt'in hedef alınması ile Kuveyt'in, onun kurumlarının ve hayati tesislerinin hedef alınması arasında ayrım yapmak gerekir. Zira ilki, İran'ın askerî misilleme hesaplarına dahil olabilirken, ikincisi ise çok daha geniş siyasi, ekonomik ve bölgesel riskler barındırmaktadır.

Kuveyt'in hassasiyeti, Irak'ın güneyi ve Körfez'in kuzeyiyle bağlantılı olan coğrafi konumu ve güvenliğinin enerji ve ticaret akışının istikrarıyla bağlantılı olması nedeniyle artmaktadır. Dolayısıyla buradaki herhangi bir güvenlik istikrarsızlığının etkisi kendi sınırlarında kalmayacak, aksine petrol piyasalarına, deniz taşımacılığına, yatırımcıların güvenine ve küresel tedariklerin güvenliğine kadar uzanabilecektir.

İşler Kuveyt'in işgal edilmesine kadar varabilir mi?

Burada; füze ve insansız hava aracı saldırıları, sızma veya sınırlı kara harekâtı, ardından işgal ve toprak üzerinde kontrol sağlama gibi tırmanmanın üç düzeyinin arasını ayırmak önemlidir.  

İran'ın ve silahlı grupların sahip olduğu kapasitenin niteliği ve geleneksel bir kara savaşına girmeden üsleri ve askerî tesisleri hedef alma imkânı göz önüne alındığında birinci düzeyin gerçekleşme olasılığı daha yüksektir.

İkinci düzeye, yani Irak-Kuveyt sınırından sızma veya sınırlı bir kara harekâtı düzenlenmesine gelince; bu, hazırlıklı olunması gereken bir olasılık olmaya devam etmektedir; ancak bu, bir ülkeyi işgal etme ve kontrol altına alma kapasitesinden farklıdır.

Kuveyt'in işgal edilmesi senaryosuna gelince, bu ihtimal çok daha düşüktür. Zira işgal, sadece sınırları geçmek veya ani bir saldırı uygulamakla gerçekleşmez; aksine büyük düzenli kuvvetlere, birleşik bir komutaya, sürekli ikmale, ikmal hatlarını güvence altına alma, arazi üzerinde kontrol sağlama ve çatışmanın sonuçlarını yönetme kapasitesine de ihtiyaç duymaktadır. Iraklı silahlı gruplar ise, mevcut kapasiteleriyle Kuveyt gibi bir ülkeyi uzun süreli olarak işgal edebilecek durumda görünmemektedir.

Bunun da ötesinde Kuveyt'in işgal edilmesi, çatışmayı dolaylı baskı operasyonlarından ABD ile açık bir savaşa dönüştürebilecek ve geniş çaplı bir Körfez ve uluslararası müdahaleye yol açabilecektir. Bu nedenle maliyet-fayda hesaplamaları açısından tehdit, sızma ve sınırlı saldırıların kullanılması, işgal girişiminden daha olası görünmektedir.

Üslerin hedef alınmasından küresel ekonominin yıpratılmasına

Kuveyt'e yönelik tırmanma olasılıklarının, enerji ve deniz yolları mücadelesinden bağımsız olarak okunması imkansızdır. Zira Körfez, sadece askeri üslerin yayıldığı coğrafi bir alan değil, aynı zamanda dünyanın en önemli enerji tedarik merkezlerinden biridir. Dolayısıyla onun güvenliğindeki herhangi bir aksama, petrol akışına, deniz sigortacılığına, taşımacılığa, fiyatlara ve tedarik zincirlerine yansır.

Buradan hareketle çatışmanın Körfez ülkelerine kadar genişlemesi, savaşı Washington ile Tahran arasındaki askerî bir çatışmadan küresel bir ekonomik krize dönüştürmenin bir aracı olabilir. Zira tehdit çemberi genişledikçe, deniz seyrüseferini, üsleri ve tesisleri korumanın maliyeti yükselir ve piyasalar ve hükümetler üzerindeki baskılar artar; bu da İran'ın bir müzakere kartı veya caydırıcılık aracı olarak kullanabileceği bir husus olabilir. Ancak bu süreç, İran açısından büyük bir risk de barındırmaktadır; zira Körfez ülkelerini tehdit etmek, onları Amerika ile güvenlik ve askerî alanda daha fazla yakınlaşmaya sevk edebilir ve Amerika'ya askerî varlığını genişletmek için ilave gerekçeler sunabilir; böylece Amerika'nın bölgeden çekilmesini veya geri adım atmasını sağlamak yerine, tam tersine onun askerî varlığını artırmasına yol açabilir.

En gerçekçi okuma, Amerika'nın üslerinin ve hayati tesislerinin hedef alınmasının veya silahlı gruplar aracılığıyla sınırlı operasyonlar uygulanmasının, Kuveyt'i işgal etme planından daha olası olduğuna işaret etmektedir. Ancak işgal ihtimalinin zayıf olması, tehlikenin de zayıf olduğu anlamına gelmez; zira sınırlı saldırılar, geniş çaplı bir güvenlik ve ekonomik kargaşaya yol açmak için yeterli olabilir ve kontrol altına alınması zor bir tırmanışın önünü açabilir.

Buna karşılık Körfez ülkelerinin Amerika ile İran arasındaki çatışma denkleminin rehinelerine dönüşmemesi gerektiği gibi Irak topraklarının da bölgesel ve uluslararası hesaplaşmaların platformları haline gelmemesi gerekir. Çünkü devletlerin egemenliği ve halklarının güvenliğinin, çatışan güçlerin hesaplarına boyun eğmesi caiz değildir.

Yaklaşan çatışmanın ortaya çıkarabileceği en tehlikeli sonuç, tüm bölgenin açık bir cepheye dönüşmesi, rollerin askeri üsler, silahlı gruplar, deniz geçiş yolları ve petrol tesisleri arasında dağıtılması ve bölge halklarının ise savaşın bedelini ve sonuçlarını tek başlarına üstlenmesidir.

Dolayısıyla bölgeyi Amerika'nın yaklaşan planından korumak ancak İslam çatısı altında birleşmemiz, izzetimizi savaş meydanlarına geri taşımamız, tek devletimiz, tek kararımız ve tek Halifemizle küresel merkezimizi yeniden talep etmemiz ve tüm dünya öfkelense bile Allah'ın rızasını kazanmak amacıyla İslami hayatı yeniden başlatmamızla mümkün olacaktır. Bugün bizler her şeye sahibiz ancak birlikten, karar birliğinden, kader birliğinden ve bizi bir araya getiren ve kucaklayan ideolojiden yoksunuz. O halde ülke yıkılmadan ve insanlar öldürülmeden önce acele edin ve çalışanlarla birlikte çalışın.

Allahu Teala şöyle buyurmuştur: وَسَارِعُوا إِلَىٰ مَغْفِرَةٍ مِّن رَبِّكُمْ وَجَنَّةٍ عَرْضُهَا السَّمَاوَاتُ وَالْأَرْضُ أُعِدَّتْ لِلْمُتَّقِينَ “Rabbinizin mağfiretine mazhar olmak ve takva sahipleri için hazırlanmış olup gökler ve yer kadar geniş olan cennete girmek için yarışın!” [Al-i İmran 133]

Hizb-ut Tahrir Merkezi Medya Ofisi İçin Yazan
Nebil Abdulkerim