Sudan Tribune, 11 Ekim 2026 Pazar günü “Mısır sınırı yakınlarında onlarca Sudanlı madencinin ölmesi ve yaralanması” başlığıyla yayımladığı haberde, onlarca Sudanlı madencinin 10 Ekim 2026 Cumartesi günü Sudan-Mısır sınırı yakınlarındaki madencilik alanlarına yönelik hava saldırılarının yeniden başlaması sonucu hayatını kaybettiğini, bazılarının da yaralandığını, hedef alınan bölgelerden yüzlerce kişinin ise ağır insani şartlar altında dağlık bölgelere kaçtığını bildirdi.

Geçtiğimiz Haziran ayında da Mısır savaş uçakları benzer bir saldırı düzenlemiş, bunun sonucunda ölü ve yaralılar olmuştu. Sudanlı yetkililer o zaman da hiçbir işlem yapmadıkları gibi, şimdi de sanki öldürülenler kendilerini hiç ilgilendirmiyormuş gibi derin bir sessizliğe bürünmüş durumdalar!

Biz Hizb-ut Tahrir / Sudan Vilayeti olarak soruyoruz: Müslümanların kanı bu kadar mı ucuzladı?! Mısır rejimi neden Müslümanların kanına girmekte ve savaş makinesini, Sudan’daki anlamsız savaşın yerinden ettiği ve Allah’ın geniş arzında rızıklarını aramaya çıkan silahsız madencilere yöneltmektedir?! Buna karşılık Mescid-i Aksa’yı gasp eden, Filistin’deki kardeşlerimizi öldüren ve Gazze-i Hâşim’i yıkan Yahudiler, Mısır rejimi ve askerlerine yalnızca bir taş atımı uzaklıktayken nasıl güven içinde olabilmektedirler?! Dahası Mısır rejimi ve ordusu buna karşı hiçbir şey yapmadığı gibi, Mısır ile Gazze’deki halkımız arasındaki sınır kapısını kapatarak Yahudilere yardım etmektedir! Peki Sudan hükümetine ne demeli?! Bu derece mi zillete düştü de böylesine çirkin bir eylem karşısında ölüm sessizliğine büründü?! Öldürülen, yaralanan ve çaresizce oradan oraya savrulan bu insanların sorumluluğu Sudan hükümetine aittir. Hal böyleyken ondan bu çirkin eyleme yönelik en basit bir kınama dahi duymuyoruz. Yoksa Sudan halkının kanı onların gözünde artık bir serçenin kanından bile daha mı değersiz hâle geldi de bu kanın dökülmesini bu kadar basit görmeye başladılar?!

Mısır ve Sudan yöneticileri iyi bilsinler ki bir Müslümanın kanı, Allah katında bu şekilde vahşice mubah görülemeyecek kadar büyük bir dokunulmazlığa sahiptir. Peygamber SallAllahu Aleyhi ve Sellem şöyle buyuruyor:

لَزَوَالُ الدُّنْيَا أَهْوَنُ عَلَى اللَّهِ مِنْ قَتْلِ مُؤْمِنٍ بِغَيْرِ حَقٍّ “Şüphesiz dünyanın yok olması Allah katında Müslüman bir kişinin öldürülmesinden daha ehvendir.” Abdullah ibn Ömer’den rivayet edildiğine göre

رَأَيْتُ رَسُولَ اللَّهِ ﷺ يَطُوفُ بِالْكَعْبَةِ وَيَقُولُ: «مَا أَطْيَبَكِ وَأَطْيَبَ رِيحَكِ! مَا أَعْظَمَكِ وَأَعْظَمَ حُرْمَتَكِ! وَالَّذِي نَفْسُ مُحَمَّدٍ بِيَدِهِ، لَحُرْمَةُ الْمُؤْمِنِ أَعْظَمُ عِنْدَ اللَّهِ حُرْمَةً مِنْكِ؛ مَالِهِ وَدَمِهِ وَأَنْ نَظُنَّ بِهِ إِلَّا خَيْراً“Rasûlullah SallAllahu Aleyhi ve Sellem’in Kâbe’yi tavaf ettiğini gördüm ve şöyle diyordu: “Ne kadar hoşsun ve kokun ne kadar güzel! Sen ne yücesin ve saygınlığın da ne yüce! Ancak, Muhammed’in canı (kudret) elinde olan (Allah)’a yemin ederim ki, müminin kudsiyeti (ve saygınlığı) Allah katında senin kudsiyetinden daha yüksektir; malı da canı da hürmete layıktır; mümin hakkında ancak biz hüsnü zan besleriz.” Hatta Allah Subhânehu ve Teâlâ, bir Müslümanı kasten öldüren kimseyi, âlemlerden hiç kimse için hazırlamadığı büyük bir azapla tehdit etmiştir. Allah Azze ve Celle şöyle buyurmuştur:

وَمَنْ يَقْتُلْ مُؤْمِناً مُتَعَمِّداً فَجَزَاؤُهُ جَهَنَّمُ خَالِداً فِيهَا وَغَضِبَ اللَّهُ عَلَيْهِ وَلَعَنَهُ وَأَعَدَّ لَهُ عَذَاباً عَظِيماً “Kim bir mümini kasten öldürürse, cezası içerisinde ebedi kalmak üzere cehennemdir. Allah ona gazap eder ve lanet eder. Onun için büyük bir azap da hazırlamıştır.” ^{[Nisa 93]}

Ey Mısır yöneticileri ve ey Sudan yöneticileri! Şunu da iyi bilin ki Allah’ın izniyle yakında geri dönecek olan Hilafet Devleti’nin muhasebesinden kurtulsanız dahi, intikam sahibi ve Kahhâr olan Allah’ın azabından kurtulamayacaksınız. O gün zalimlere mazeretleri hiçbir fayda sağlamayacaktır.

İbrâhîm Usmân [Ebu Halîl]
حزب التحرير
Hizb-ut Tahrir
Sudan Vilayeti Resmi Sözcüsü

Hizb-ut Tahrir/ Pakistan Vilayeti:

Müslümanların Orduları, Ümmet'in Düşmanlarıyla Savaşmak Üzere Tek Bir İmamın Emri Altında Birleşmelidir!

#OrdularAksaya
#ArmiesToAqsa
#AqsaCallsArmies

Hizb-ut Tahrir Pakistan Vilayeti Medya Bürosu

Çarşamba, 18 Rabiu'l-Ahir 1448 - 30 Eylül 2026

İlgili Bağlantılar:

E- mail: Bu e-Posta adresi istenmeyen posta engelleyicileri tarafından korunuyor. Görüntülemek için JavaScript etkinleştirilmelidir.          WhatsApp: +967 713 645 449

Amerika'nın Hâlâ Çin İle Soğuk Savaş Yürütme Kapasitesi Var mı?

Çin Devlet Başkanı Şi Cinping'in, Amerika Başkanı Trump'ın geçtiğimiz Mayıs ayında Çin'e yaptığı ziyarete karşılık olarak 24/9/2026 Perşembe günü Amerika'ya ulaşması planlanıyor ve ziyaret, sahnenin merkezinde aynı sorunun yer aldığı bir anda gerçekleşiyor; iki ülke arasındaki ilişkinin hangi türü sahnenin merkezinde olacak?

ABD açısından tercih edilen cevap sürekli olarak netliğini korumaya devam ediyor; yani cevap, iki ülke arasında silahlı bir çatışmaya dönüşmeyen, aksine ABD'nin Sovyetler Birliği ile kırk yıl boyunca yürüttüğü gibi ittifaklara düzenli bir rekabet şeklinde devam eden soğuk savaşta yatmaktadır. Yani çevreleme için çatışma, ittifaklarla kuşatma, teknolojik mahrumiyet ve daha zayıf bir ekonomi çökene kadar uygulanan sürekli bir baskı gibi. Bu, Amerikalıların çok iyi bildiği bir kalıptır; görünüşe göre Amerikan karar alma mekanizmasının büyük bir kısmı, bu kez Moskova’nın eski koltuğundaki Pekin'le birlikte bu mekanizmayı yeniden canlandırmak için can atıyor.

Amerika tarafında bu fikre yönelik bir tür tarihî özlem vardır. Zira Amerikan anlatısında Soğuk Savaş, üstün bir başarıyla kazanılmıştır. 1962’deki Küba Füze Krizi’nin eşiğinden başlayarak, on yıllarca süren çatışma ve titizlikle hesaplanmış silahlanma yarışı boyunca, Amerika askeri harcamalar, uzayın askeri hale getirilmesi, ittifaklar ve inatçı bir rakibe karşı gösterdiği sabır konusunda üstünlük sağlamıştır; bu rakip ise Gorbaçov döneminde sahadan çekilip, gözlemcileri hayrete düşürecek bir hızla kendi kendini feshetmişti. Amerika’daki bazı stratejistlerin gözünde Çin, anlatının yalnızca ikinci bölümünden ibarettir; zira onlara göre Çin, aynı araçlarla ve aynı hedef doğrultusunda yönetilebilecek yükselen bir güçtür.

Ancak Çin bu çerçevelemeyi açıkça reddetmiştir; zira başta başkanları olmak üzere liderleri, Pekin'in seçmediği ve istemediği bir soğuk savaşa sürüklenmeyeceğini defalarca ve net bir şekilde ifade etmiştir. Şi, 13 Mayıs 2026'da Pekin'de Trump ile yaptığı görüşmeye, Çin ve Amerika'nın "Tukidides Tuzağı" olarak adlandırılan durumu aşması ve büyük devletler arasındaki ilişkiler için yeni bir model geliştirmesi gerektiğini belirterek başlamıştır. "Yeni model" ifadesi, onun konuşmasındaki can alıcı noktaydı. Zira o, eski modeli reddetmediği sürece yeni bir model çağrısında bulunamazdı. Burada eski modelden kastedilen, Sovyetler Birliği ile çatışma yıllarında egemen olan çevreleme mantığıdır.

Peki Washington neden Pekin'in hâlâ açıkça reddettiği aynı ilişkiyi kabul etmesi için ona baskı uygulayabileceğini düşünüyor? Bunun cevabı, Amerika'nın giderek daha fazla sahip olduğunu düşündüğü güçlü kozların birleşmesinde yatmaktadır. Zira Amerika, Çin'in BRICS grubu ve dolardan uzak kademeli ticaret mekanizmaları inşa etmek yoluyla petrodolar hegemonyasına karşı tüm ağırlığını koymasına rağmen, istismar edebileceği çeşitli zayıf noktalarının bulunduğunu düşünmektedir. Bu, görünüşte Amerika'ya bir meydan okuma olsa da, ancak Amerika bunu boşa çıkarmaya ve Çin'in yükselen gücünü çevrelemek için çalışmaya yönelik tüm güçlü motivasyonları oluşturmuştur. Çin, diğer sanayi güçlerinden daha çok, dünyanın hassas deniz koridorları üzerinden kesintisiz enerji ve mal akışına bağımlıdır. Ayrıca petrol fiyatlarındaki artıştan da şiddetle etkilenmektedir.

Burada Amerika, İran'la sürmekte olan savaşının Çin'le olan çatışmayı yönetmede kendisine fayda sağlayabileceğini düşünüyor. Zira savaş, küresel petrol ticaretinin yaklaşık %30'u gibi büyük bir kısmının geçtiği Hürmüz Boğazı'ndaki deniz ticaretini etkilemeye devam etmektedir; bu da sadece İran'ı etkilemekle kalmayıp, aynı zamanda başta Çin ve Avrupa'nın büyük bir bölümü olmak üzere buradan geçen akışa en fazla bağımlı olan ekonomilerin üzerine de ağır bir yük bindirmektedir. Dolayısıyla her türlü kargaşa, dünya petrol fiyatlarının yükselmesine yol açmakta ve Çin’in İran ve Körfez’den yaptığı ithalatları boğan her önlem, Çin sanayisi ve ticaretine doğrudan bir maliyet yüklemektedir. Washington’daki stratejik bakış açısına göre bu koşullar, sürekli ekonomik baskı açısından daha önce Sovyetler Birliği’ni yıpratan koşullara benzemektedir. Zira bu, Pekin’i daha yumuşak bir tutuma, Dolara yönelik meydan okumasını hafifletmeye, küresel ticarette daha düşük bir konumu kabul etmeye ve uzun zamandır girmeyi reddettiği Amerika ile Soğuk Savaş senaryosundaki rolü üstlenmeye daha hazır hâle getirebilecek güçlü bir baskı aracıdır.

Ancak Çin Devlet Başkanı Şi, bu mantığın tam anlamıyla farkındadır; hatta belki de bunu dayatmaya ve bir koz olarak kullanmaya çalışanlardan çok daha iyi kavramış durumdadır. Zira Çin, Washington'ın belki de hafife aldığı bir hafızaya sahiptir. Çünkü Pekin, Sovyetler Birliği'nin çöküşüne tanıklık etmiş ve bu çöküşten kendi için dersler çıkarmıştır; bu derslerin başında da Sovyetler Birliği'nin kaldıramayacağı bir çatışmaya sürüklenmesi ve Gorbaçov'un tamamen çekilmeyi seçene kadar üzerine baskı uygulanması gelmektedir. Çin ise bu senaryoyu tekrarlamaya hiç hazır olmadığı gibi ulusal ruh hali de buna uygun değildir. Zira Sovyetler Birliği Washington'ın isteklerine ve gerilimi tırmandırmasına hızla tepki verirken, Çin sabır, temkin ve taahhütlerde yavaştan alma eğilimi göstermiştir; çünkü o, köklü bir tarihsel hafızaya, baskıya misliyle yanıt vermek yerine onu absorbe etme ve krizlerden mümkün olduğunca uzak durma eğilimine sahiptir.

Bu gerçeklik, büyük ölçüde Çin zihniyetini yansıtmaktadır. Çin'in dünyadaki hırsları, çoğu ölçütlere göre Amerika Birleşik Devletleri veya Rusya'nın hırslarından daha az hegemoniktir. Zira onun içgüdüsü, tıpkı kendi geleneksel dövüş sanatlarında olduğu gibi, saldırıya karşı savunmayı, güçle çarpışmak yerine gücün yönünü değiştirmeyi tercih etmektedir. Ayrıca Çin, savaşa karşı ticareti, çatışmaya karşı ticari alışverişi ve dramatik biçimde ele geçirmek yerine mevzilerin yavaş yavaş biriktirilmesini tercih etmektedir. Dolayısıyla bu model, üstünlük, militarizm ve keskin bir hegemonya arayışı üzerine kurulu Amerikan stratejik kültürüyle özünde çelişmektedir. Nitekim iki güç sadece rekabet etmekle kalmayıp; farklı kurallarla ve farklı hedeflere doğru iki farklı oyun oynamaktadır.

Bu da, Şi’nin Washington ziyaretinin yanıtlanmayacağı, ancak daha da keskinleşecek olan sorunun gündemde kalmasını sağlamaktadır. ABD, İran'la olan savaşın uluslararası ticaret için giderek daralan bir boğaz, yüksek petrol fiyatı ve enerji ticaretinin boğulması şeklinde ortaya çıkan çeşitli etkilerinden yararlanarak, yükselen Atina'nın Sparta karşısındaki durumunda olduğu gibi Çin'in yükselen gücünü çevrelemeye yetecek kadar baskı uygulayabilir mi ve Amerika kendisi için, hegemonyasını sürdürmeye kararlı ve egemen güç olan Sparta'nın rolünü koruyabilir mi? Kısacası Çin’i, defalarca girmeyeceğini ilan ettiği Soğuk Savaş'a sürükleyebilir mi?

Pekin'in bahsi, Amerikan provokasyonunu geçersiz kılmak için ona karşılık vermesine gerek olmadığı yönündedir. Washington'ın bahsi ise, sürekli ve yoğun baskının her türlü cevabı değiştireceği yönündedir. Perşembe günkü karşılaşma ise, şu ana kadar ayırt edici özelliği, iki oyuncunun hangi oyunu oynadıkları konusunda bile anlaşamadıkları bir çatışmanın sadece bir başka hamlesinden ibarettir.

Ancak iki milyarlık Müslüman ümmetini üzen ve endişeye sevk eden şey ise, Ebu Süfyan hakkında Bedir günü söylendiği gibi, onun da “Ne kervanda, ne de orduda!” olmasıdır! Nitekim küresel taraflar arasındaki oyunun kurallarını değiştirebilecek tek güç olan İslam ve Müslümanların gücü, hâlâ çatışma sahnesinde mevcut değildir. Zira bu güç olmadan dünya ne huzura ne barışa ne güvene ne de adalete kavuşacaktır.

لَقَدْ أَرْسَلْنَا رُسُلَنَا بِالْبَيِّنَاتِ وَأَنزَلْنَا مَعَهُمُ الْكِتَابَ وَالْمِيزَانَ لِيَقُومَ النَّاسُ بِالْقِسْطِ

“Andolsun biz peygamberlerimizi açık delillerle gönderdik ve insanların adaleti yerine getirmeleri için beraberlerinde kitabı ve mizanı indirdik.” [Hadid 25]

Hizb-ut Tahrir Merkezi Medya Ofisi İçin Yazan
Dr. Muhammed Ceylani

Swap Line: Likiditenin Amerikan Hegemonyası İçin Bir Silaha Dönüşmesi

Amerika’nın küresel ekonomi üzerindeki hegemonyası artık yalnızca üretim hacmine, askeri üstünlüğe veya enerji piyasaları üzerindeki kontrole dayanmıyor; aksine Doların giderek artan uluslararası finans sistemi içindeki konumuna ve Amerika'nın dünya genelindeki likidite ve finansman hareketlerini etkileme gücüne dayanır bir hale gelmiştir.

Bankaların, piyasaların ve borçların birbirine geçtiği bir dünyada, parasal güç artık sadece güçlü bir para birimine sahip olmak anlamına gelmemekte; aksine başkalarının ihtiyaç duyduğu anda onu sağlayabilme ve paranın sayesinde hareket ettiği altyapının önemli bir bölümünü kontrol edebilme kapasitesine sahip olmak anlamına gelmektedir. Bu bağlamda, “Swap Line” veya likidite takas hatları olarak bilinen finansal mekanizma, Doların uluslararası rolünü güçlendiren ve ABD Merkez Bankası’na küresel finansal krizlerin yönetiminde merkezi bir konum kazandıran araçlardan biri olarak öne çıkmaktadır.

Ancak bu mekanizma nedir? Nasıl çalışır? Amerikan hegemonyası sisteminde yeni bir gelişmeyi mi temsil etmektedir? Petrodoların bir alternatifi veya Dolar üretmenin ve küresel çapta yayılmasını genişletmenin başka bir aracı olarak değerlendirmek mümkün müdür?

Birinci: Bu finansal terimin ardında ne var?

Swap Line, iki merkez bankası arasındaki bir takas anlaşması olup, taraflardan birinin belirli koşullar ve üzerinde anlaşmaya varılan bir süre boyunca diğerinin para birimini elde etmesine imkan tanır. Amerika’nın durumunda ise; yabancı bir merkez bankası, Federal Rezerv ile mevcut bir takas-swap hattına sahipse, yerel para birimi karşılığında Dolar elde edebilir, ardından da bu likiditeyi buna ihtiyaç duyan bankalara ve finansal kuruluşlara yönlendirebilir. Eğer bir ülkedeki bankalar ciddi bir Dolar sıkıntısıyla karşılaşır ve piyasalardan kolayca Dolar elde etmekten aciz bir hale gelirse, o ülkenin merkez bankası swap-takas hattına başvurabilir, kendi para birimi karşılığında Dolar elde edebilir, ardından da bunu yerel finans kuruluşlarına kredi olarak verebilir. Süre dolduğunda, yabancı merkez bankası, üzerinde kararlaştırılan faiz oranı üzerinden Doları geri öder ve işlemin başlangıcında belirlenen döviz kuruna göre de kendi para birimini geri alır.

O halde karşımızda geçici olarak Dolar likiditesi sağlamak için bir mekanizma vardır; bu ne bir mali hibe, ne ABD hükümetinden doğrudan bir kredi, ne de petrol satın alma anlaşmasıdır. Ancak onun gerçek önemi yalnızca teknik ayrıntılarında değil, aksine Dolar temin etme gücüne sahip olan tarafta ve piyasalar tökezlediğinde ona erişebilen merkez bankalarında yatmaktadır.

İkincisi: Dünya neden ABD Dolarına ihtiyaç duymaktadır?

Swap Line'ı anlamak, Doların küresel finans sisteminde işgal ettiği konumu anlamakla başlar. Çünkü Dolar, yalnızca Amerika’nın ulusal para birimi değildir; aynı zamanda uluslararası ticarette, bankacılık finansmanında, mali yükümlülüklerin yerine getirilmesinde ve nakit rezervlerinin tutulmasında en önemli para birimlerinden biridir. Dünya çapındaki finansal kurumlar, bu yükümlülükler doğrudan Amerika ile bağlantılı olmasa bile, yükümlülüklerini yerine getirmek için Dolara ihtiyaç duymaktadır. Bir finansal kriz yaşandığında, Dolara olan talep keskin bir şekilde artabilirken, bankaların özel piyasalardan Dolar temin etme kapasitesi azalmaktadır.

İşte burada, swap-takas hatları aracılığıyla bazı yabancı merkez bankalarına Dolar likiditesi sağlayabilen ve böylece finansal baskıların kontrol altına alınmasına ve diğer piyasalara yayılmasının önlenmesine yardımcı olan Federal Rezerv’in önemi ortaya çıkmaktadır. Bu işlev, 2008’deki küresel finans krizi sırasında ve ardından 2020’deki Covid-19 pandemisi krizi sırasında, Dolara olan talebin önemli ölçüde arttığı ve Federal Rezerv’in finansman baskılarını hafifletmek için swap-takas hatlarını kullandığı dönemlerde ortaya çıkmıştır. İşte burada ABD’nin parasal gücünün temel dayanaklarından biri ortaya çıkmaktadır: Dünya, sadece istikrarlı dönemlerde Dolara ihtiyaç duymamakta, aksine piyasalar çalkalandığında da Dolara olan ihtiyacı artmaktadır.

Üçüncüsü: Likidite sağlamaktan Amerika'nın nüfuzunu güçlendirmeye

Amerika, yabancı merkez bankalarına Dolar sağladığında, diğer ülkelere finansal bir hizmet sunuyor ve kendisine doğrudan bir fayda sağlamayan bir yükü üstleniyor gibi görünebilir. Ancak bu süreç Amerika için birçok çıkar sağlamaktadır:

Birincisi: ABD finansal sisteminin kendisini korur; çünkü yabancı bankaların Dolar cinsinden yükümlülüklerini yerine getirememesi, uluslararası finans kuruluşları arasındaki derin bağlantılar nedeniyle ABD bankaları ve piyasaları da yansıyabilir.

İkincisi: Dolara olan güveni güçlendirir; zira kriz zamanlarında güvenilir bir Dolar likiditesi kaynağının bulunması, finansmanın kesilmesine ilişkin endişeleri hafifletir ve Amerikan para birimine olan bağımlılığın sürmesini teşvik eder.

Üçüncüsü: Federal Rezerv'in küresel finansal sistemdeki merkezi konumunu pekiştirmek

Tüm ülkeler ABD’nin swap-takas hatlarına erişme kapasitesine sahip değildir ve tüm merkez bankaları aynı şartlara sahip değildir. İşte bu eşitsizlik, acil Dolar likiditesine erişimi önemli bir finansal ve kurumsal ayrıcalık haline getirmektedir.

Bundan dolayı swap, Doların küresel finans ağı içindeki konumunu pekiştirmek ve Federal Rezerv’e ABD içindeki para politikasının yönetilmesini aşan bir rol vermek yoluyla dolaylı olarak ABD’nin nüfuzunu güçlendirmektedir. Bununla birlikte, bu yapısal nüfuz ile her takas işleminin zorunlu olarak doğrudan siyasi bir amaç gerçekleştirmek için kullanıldığı iddiası arasında bir ayrım yapmak gerekir.

Dördüncüsü: Petrodolar ve Swap Line.. Tek bir sistemin iki farklı aracıdır

Yaygın hatalardan biri, Swap Line’a petrodoların alternatifi ya da onun yeni bir versiyonu olarak bakmaktır. Petrodolar, tarihsel olarak petrolün dolar cinsinden fiyatlandırılması, işlemlerinin bu para birimiyle gerçekleştirilmesi ve petrol gelirlerinin bir kısmının Dolar cinsinden varlıklara ve finansal piyasalara yeniden yatırılmasıyla bağlantılıdır. Ülkeler petrolü Dolarla sattıklarında, ticaret, yatırım, rezervler ve ABD Hazine tahvillerinin yanı sıra diğer varlıkların satın alınması için kullanılabilecek sermaye akışları ortaya çıkmaktadır. Swap Line ise, petrol ticaretine veya petrol gelirlerine değil, aksine belirli anlaşmalara göre yabancı merkez bankalarına Dolar likiditesi sağlamaya dayanmaktadır.

Böylece petrodolar enerji piyasalarında Doların kullanımını, gelir akışlarını ve yatırımları desteklerken, Swap Line ise özellikle kriz dönemlerinde uluslararası bankacılık sisteminde Doların bulunabilirliğini desteklemektedir. Her ikisi de birbirinden farklı iki mekanizmadır ancak Doların küresel konumunu güçlendirme konusunda birbirleriyle kesişmektedir. Petrodolar, enerji ticaretinde Doların varlığını pekiştirmeye katkıda bulunurken, Swap Line ise Doların uluslararası finans ve likidite ağı içindeki merkezi konumunu temsil ederek Doların hegemonyasının başka bir yönünü güçlendirmektedir.

Beşincisi: Swap Line, Dolar basmak için yeni bir araç mıdır?

İşte burada parasal meselenin özüne ulaşıyoruz; zira yabancı bir merkez bankası takas hattından Dolar çektiğinde, Federal Rezerv, bu süreçle bağlantılı varlık ve yükümlülükleri kayda geçirmek karşılığında söz konusu banka hesabında Dolar bakiyesi oluşturabilir. Bu anlamda, takas, bankacılık sistemindeki Dolar bakiyelerinin artmasına yol açabilir; yani geçici olarak yeni Dolar likiditesi oluşturulmasına imkân tanır. Ancak bu, Amerika’nın karşılıksız para bastığı ya da bu işlemin ABD hükümetini doğrudan finanse ettiği anlamına gelmez. Çünkü Federal Rezerv Doları karşılıksız basmakta ve yabancı merkez bankası ise Dolarları faizle geri ödemekle yükümlü olup işlem de takas şartlarına ve vadelerine tabi olmaya devam etmektedir.

Burada üç husus arasında ayrım yapılması gerekir:

- Federal Rezerv’in, parasal operasyonları kapsamında Dolar bakiyeleri oluşturması.

- Swap hatları aracılığıyla yabancı merkez bankalarına geçici olarak Dolar sağlanması.

- ABD hükümetinin, esas olarak Hazine tahvillerinin ihraç edilmesi yoluyla bütçe açığını finanse etmesi.

Bunlar farklı işlemlerdir ve Dolar hepsinde mevcut diye bunların birbirine karıştırılması doğru değildir.

Dolayısıyla Swap Line (takas hatta), bedava servet üretim yapma mekanizma değildir; ancak belirlenmiş finansal düzenlemeler uyarınca Federal Rezerv'e ABD dışına Dolar likiditesi sağlama konusunda ek bir hareket kapasitesi kazandırmaktadır.

Altıncısı: Yeni bir parasal hegemonya şekliyle mi karşı karşıyayız?

Amerika'nın bu alandaki gücünün özü, sadece Dolar basmasında değil, aksine Doların küresel ekonominin hareket ettiği yapının temel bir parçası haline gelmesinde yatmaktadır. Zira Dolar, ticaret, finansman ve yükümlülüklerin yerine getirilmesi için gereklidir; Federal Rezerv ise kriz dönemlerinde Dolar likiditesi sağlama konusunda etkili bir kapasiteye sahiptir. Bu, Amerika’ya önemli bir kurumsal ve mali nüfuz imkanı sağlamakta ancak bu nüfuzu mutlak hale getirmemekte ya da sonsuza dek süreceğini garanti etmemektedir.

Dolardaki merkeziliğin devam etmesi, Amerika ekonomisine duyulan güvene, finansal piyasaların derinliğine, mevcut likiditeye ve kurumların istikrarının yanı sıra diğer ülkelerin rezervlerini çeşitlendirmek ve para düzenlemelerini geliştirmek için aldıkları seçeneklere bağlıdır.

Bundan dolayı Swap Line, petrodoların alternatifi olmadığı gibi bağımsız bir para basma sistemi de değildir; aksine ABD'nin uluslararası Dolar likiditesini yönetme kapasitesini güçlendiren ve Doların küresel finans sistemi içindeki konumunu destekleyen bir araçtır.

Swap Line, çağdaş küresel ekonomide gücün doğasının önemli bir yönünü ortaya koymaktadır. Nitekim güç artık sadece devletin sahip olduğu doğal kaynaklarla, ürettiği mallarla veya sahip olduğu silahlarla değil, aynı zamanda küresel finansman ve likidite ağı içindeki konumuyla da ölçülmektedir. Bir ülkenin para birimi dünyayı finanse etmek için bir zaruret hâline geldiğinde ve onun merkez bankası da kriz zamanlarında en önemli likidite kaynaklarından biri olduğunda, bu ülke sadece para ihraç etmekle kalmaz, aynı zamanda uluslararası finansal sistem içinde stratejik bir konuma da sahip olur.

İşte Swap Line’ın siyasi değeri de burada yatmaktadır: Yani onun petrodoların alternatifi olmasında değil, Doların merkeziliğinin sürdürülmesine yardımcı olan ve Amerika'nın küresel likidite hareketleri üzerindeki etkisini güçlendiren mekanizmalardan biri olmasında yatmaktadır. Dolayısıyla parasal hegemonya sadece dünyanın ihtiyaç duyduğu para birimine sahip olmaya değil, aynı zamanda dünyanın ona her zamankinden daha fazla ihtiyaç duyduğu anda onu sağlama kapasitesine sahip olmaya da dayanmaktadır.

Amerika'nın, karşılaştığı sorunlara, özellikle de ekonomik sorunlara karşı her zaman çözümleri vardır; bu, ülkenin sadece askeri ve ekonomik güç açısından değil, aynı zamanda yaratıcılık ve düşünce açısından da dünyanın birinci devleti olmasından kaynaklanmaktadır; üstelik bu alanlarda onun gerçek bir rakibi bulunmamaktadır.

Böylece Çin teknoloji ve ekonomi açısından onunla rekabet etmeye başlayınca, biraz olsun bocaladığını gözlemliyoruz. Bu alandaki mücadele çetin olabilir; ancak onu ortadan kaldırmak için her alanda, özellikle de ideolojik bakımından onunla rekabet edebilecek bir devlete ihtiyaç vardır; çünkü onun ideolojisi çöküşün eşiğindedir.

Bugün doğru ideolojinin ortaya çıkması, onu kesin olarak ortadan kaldıracaktır; ancak Allah korusun bu ideoloji ortaya çıkma imkanı bulamazsa, kapitalizm kendini baştan yeniden şekillendirebilir ve biz de kapitalizmin ve onun yöneticilerinin zulmü ve açgözlülüğü altında bir yüz yıl daha aynı döngüyü tekrar yaşayabiliriz.

Allah'ım, bize Raşidi Hilafet Devleti’ni bir an önce bahşet ki, bu açgözlü ideolojinin kaleleri yerle bir olsun.

Hizb-ut Tahrir Merkezi Medya Ofisi İçin Yazan
Nebil Abdulkerim